Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Talebelik, sanat-ı mütenevviasında taksimü’l-mesai kaidesini medresede tatbik etmekle beraber, içtimaat ile münazara ve müdavele-i efkârdan feveran eden..." İzah eder misiniz?
"Asker olduğunuz için her bir saatiniz on saat ibadet, hususen hava askeri olanların bir saati, otuz saat ibadet sevabını kazandırır." Bu rakamlara nasıl ulaşılmıştır?
"Ona gelen Kur’an ise, içinde, dışında kırk vech-i i’caz ile gösterir ki, o Cenab-ı Hakk'ın tercümanıdır." İzah eder misiniz?
"Aşairde asker olmayanları da onlar gibi asakir-i milliye yapmalı; ta ki şua-ı elektrikiye gibi olan askerlik, o aşair-i muhtelife-i mütecavire meyanında..." İzah eder misiniz?
"Ehven-i şer ise bir adalet-i izafiyedir." İki zararlı yoldan, az olan seçilebiliyorsa "İnsanların imanını kurtarmak ve dine hizmet için günaha girilebilir." denmiş olunmuyor mu?
"Hangi kitap olursa olsun, böyle hakaik-i ilahiyeden ve imaniyeden bahsetmişse, alaküllihal bir kısım mesaili, bir kısım insanlara zarar verir..." İzah eder misiniz?
"Cenâb-ı Hak sizlere sabr-ı cemil versin; merhumu da size zahire-i ahiret ve şefaatçi yapsın." Kable’l-büluğ vefat eden çocukların şefaati nasıl anlaşılabilir?
Mutezile'nin, "Ya hüsnü var, sonra o hüsne binaen emredilmiş veya kubhu var, sonra ona binaen nehyedilmiş." ifadelerinin dayanağı nedir, bundan dolayı mesul olurlar mı?
"Sulh-u Hudeybiye ile çendan maddi kılıç kılıfına muvakkaten konuldu. Fakat Kur’ân-ı Hakîmin bârika-âsâ elmas kılıcı çıktı; kalpleri, akılları fethetti." İzah eder misiniz?
"Nihayet celâli nihayet cemâl içinde ve nihayet azameti nihayet hafâ içinde ve nihayet vüs’ati nihayet dikkat içinde ve nihayet haşmeti nihayet rahmet içinde.." İzah eder misiniz?
"Hissiyat-ı insaniye ruh derecesine çıktığı vakit, o hazır zaman genişlenir." Zaman yetmiyor, bunu nasıl yapabiliriz?
"Ayet-i Kur'aniye âlem kapısında durup ribaya: 'Yasaktır, girmeğe hakkın yoktur.' der. Zira gâvur harbî ve mütecaviz ise, hürmetsiz ve ismetsizdir." Avrupada faizle işlem olur mu?
"Bir bedevi adam, kızını sağ olarak defnedecek bir kasavet-i vahşiyanede bulunduğu halde gelip, bir saat sohbet-i Nebeviyeye müşerref olur; daha karıncaya ayağını basamaz..." Misal var mı?
"Canlı bir mahlûk, câmiiyeti itibarıyla, kâinata küçük bir misaldir, şecere-i âleme güzel ve tatlı bir meyvedir." İzah eder misiniz?
"Unsur-u Hakikatı kübra gibi ve Unsur-u Belâgatı suğra gibi mezcet... Unsur-u Akideyi netice vermek için senin zihnine istidadat verebilsin." İzah eder misiniz?
"Diğeri öyle bir hale giriftar olmuş ki, herkes ona acıyor, hem 'Müstehak!' diyor. Çünkü hatasının neticesi olarak,.." Birisinin arkasından "müstehak" demek gıybet sayılmaz mı?
"Bu risalenin felsefeye vurduğu tokat, beşere zararlı ve dine zıt olan felsefe kısmıdır." Diyanete zıt ve beşere zararlı felsefe ile dost ve menfaatli felsefeden kastedilen nedir?
"Gördüğüm mezar-ı ekber, baştan başa güzel, yeşil bahçelerle nurani insanların taht-ı riyasetinde ibadet ve hizmet ve sohbet ve zikir meclisleri olduğunu fark ettim." Ne demektir?
"Mahlûkat ve masnuat arasında -hayvanlarda olsun, nebatatta olsun, cemâdatta olsun- bazı çirkin, intizamdan hariç şeyler bulunur." Bu hüküm insan için de geçerli mi?
"Mucizât-ı enbiyayı zikretmesiyle... Beşerin arkasına dest-i teşviki vurup, o gayeye sevk ediyor." Buna göre, insanlar fen sahasında ileri giderek canlı bir şey yapabilirler mi?
"İki âlim; bazen nâkısın oğlu kâmil, kâmilin oğlu nâkıs oluyor. Güya bakiyye-i iştiha ve şevki, tevarüsle velede geçiyor. Öteki kaza-i vatar ettiğinden..." İzah eder misiniz?
"İşte, ey insan, aklını başına al. Eğer sen ölmezsen, ihtiyar olacaksın, sen valideynine hürmet etmezsen, senin evladın dahi sana hizmet etmeyecektir." Anne babasını sokağa atanlar ceza görmüyorlar?
"Eğer beşerin ekseriyet-i mutlakası bir mekteb-i âlînin talebesi gibi, bir tarz-ı hayat-ı içtimaiyeyi giyse, bir seviyeye girse, o vakit mezhepler tevhit edilebilir." Ne demektir?
"Neam, beşerin cevherinde gayr-ı mahsur istidadatında mündemiç olan gayr-ı mahdut olan kabiliyattan neşet eden müyulâttan hasıl olan lâyetenâhi âmâlinden..." İzah eder misiniz?
"Uyûbundan iğmâz-ı ayn et. Seyyieden neşet eden adavet-i müsiden, musiin akaribine veya sair güzel sıfatlarına tecavüz ettirme." İzah eder misiniz?
"Sen metalibinin en güzelleri içinde pûyan iken, yine ittihamda bulunuyorsun... Tuh, tuf senin bu deni himmetine!.. Daimi bir sultanı, zail ve deni bir fakire hizmetkâr ediyorsun." Ne demektir?
"İşte şu cüz’iyat ve kesretin menbaları, madenleri, elbette külli kanunlar ve külli tecelliyât-ı esmaiyedir ki, o külli kanunlar, o külli tecelliler..." İzah eder misiniz?
"Şu dünyadaki tezyinat, yalnız telezzüz veya tenezzüh için değil. Çünkü bir zaman lezzet verse, firakıyla birçok zaman elem verir. Sana tattırır, iştihasını açar, fakat doyurmaz." İzah eder misiniz?
"Çekirdek ağaç olmazdan evvel, yumurta kuş olmazdan evvel, habbe başak vermezden evvel binlerce imkân ve ihtimaller içerisinde ve binlerce suret ve..." İzah eder misiniz?
"Halihazırdaki medeniyet, dinî cihada müsaade etmediği ve müsait olmadığı gibi ona fetva da vermiyor..." Sorusunun cevabını açar mısınız?
"Herkes, her vakit Kur’an’a muhtaç olduğu halde, ya gabavetinden veya başka esbaba binaen, her vakit bütün Kur’an’ı okumayan..." Buradaki "gabavet" kelimesini nasıl yorumlarsınız?
"İnsanın Mabudu, Rabbi, melcei, halaskârı, maksudu öyle bir zat olabilir ki, umum kâinat onun kabza-i tasarrufunda, zerrat ve seyyarat dahi taht-ı emrindedir." İzah eder misiniz?
"Onu bulan her şeyi bulur. Onu bulmayan hiçbir şey bulmaz, bulsa da başına bela bulur." cümlesinin "Ne mutlu gariplere!" hadisiyle münasebeti nedir?
"Kavga kapısını kapamak için banka (ribâ) kapısını kapayınız." İzah eder misiniz? "Ben tok olayım, başkası açlıktan ölse bana ne!" ile "Sen çalış, ben yiyeyim." nasıl tüm kötü ahlakın menbaı oluyor?
"Onuncu Söz, mevzuu olan haşir mesele-i mühimmesi, kâinatın hitam-ı ömrüne muallak ve mukadder olduğu..." İzah eder misiniz?
"Bu defa hoş ve latif tevafukatıyla nurani yolculara dest-i manevisini uzatarak..." Paragraf ve mektubun genel konusu hakkında bilgi verir misiniz?
"Kainatı ihata eden tasavvurat ve efkarları ve ebedi bekayı ve saadet-i ebediyeyi ve cenneti gayet ciddi isteyen himmetleri ve fıtri istidadları ve fıtri had konulmayan..." İzah eder misiniz?
"Galip olsaydık, hasmımız ve düşmanımız elindeki cereyan-ı müstebidaneye, belki daha şedîdâne kapılacak idik." İzah eder misiniz, cereyanlar nedir, kesin bulaşır mıydı?
"Hatt-ı harpte siperde oturup müdafaa eden bir nefer, etrafında bulunan boş siperlere gitmeyip, bulunduğu siper içinde diğer bir pencereyi" açması, tekrar anlamına mı geliyor?
Her bir mucize aynı zamanda ilmi gelişmelere yol gösteren en son hududu çiziyorsa; Efendimizin parmaklarından su akması mucizesini, nasıl değerlendirebiliriz?
"Dünyevi ve millî bir maksat için çok zatlar enaniyeti terk edip, firavun-meşrep bir adamın kemal-i sadakatle etrafına toplanıp, şiddetli bir tesanüdle iş gördükleri hâlde,.." İzah eder misiniz?
"Muhabbet-i Rahmâniyenin misali, rahmet-i Rabbâniyenin timsali, hakikat-i insaniyenin şerefi, şecere-i hilkatin en kıymettar ve kıymetli bahâdar bir semeresi" Ne demektir?
"Öyle şerâit oluyor, tahtında az bir hareke sahibini çıkarıyor ta âlâ-yı illiyyîn. Öyle hâlat oluyor ki, küçük bir hareket, kasibini indiriyor ta esfel-i safilin." Ne demektir?
"Öyle şerait oluyor, tahtında az bir hareke sahibini çıkarıyor... Öyle hâlat oluyor ki; küçük bir hareket, kasibini indiriyor..." Buradaki kasib ve sahip kelimeleri yer değiştirmeli değil mi?
"Şeriat âleme gelmiş, tâ istibdadı ve tahakkümü mahvetsin. Eğer temessül etse; istibdad, bir dîv-i derende, meşrutiyet Süleyman, şeriat hatem-i Süleyman suretine girer idi." Ne demektir?
"İnsanı şuurca kesrete müptelâ, istidatça ubûdiyet-i külliyeye müheyya suretinde yaratıp, muallim bir rehber vasıtasıyla onları kesretten vahdete yüzlerini çevirmek istemesin?" İzah eder misiniz?
"Denizin fırtınaları ve zelzeleleri, sinema perdeleri gibi tenezzühün manzaralarını tazelendirmekle, vahşet ve dehşet yerine, nazar-ı ibret ve tefekkürü keyiflendirerek..." Ne demektir?
"Kimin nazarı oraya çıkmazsa, taklide mecburdur. Kimin fikri oraya girse, haşir ve kıyameti, gece gündüz, kış ve bahar derecesinde kolay görür, itminan-ı kalple kabul eder." İzah eder misiniz?
"İşaret eden ve kıymetine menar olan sarih hüküm ve lâzım-ı karîbinin adem-i salâhiyetidir ki, onun hatırası için irsal-i lâfız ve sevk-i hitap edilsin ve kelâm dahi postacılık etsin." Ne demektir?
"Zemin, küçüklüğü ve hakaretiyle beraber,.. Semâvât dahi zîşuur ve zevi’l-idrak mahlûklarla doludur." Yeryüzü ile gökyüzü birbirine nasıl misal oluyor?