Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Bir asıldan tev’em olarak neşet eden eski Roma ve Yunan iki dehâları, su ve yağ gibi mürur-u a’sâr ve medeniyet ve Hıristiyanlığın temzicine çalıştığı halde.." İzah eder misiniz?
"Müslümanları lehviyat-ı nevmiye mesabesinde olan dünya hayatına davet etmekle, Cenâb-ı Hakkın helâl ettiği tayyibat dairesinden, haram ettiği habîsat..." İzah eder misiniz?
"İnsanı gaflete düşürtmekle Allah'a ubudiyetine mâni olan, cüz'î nazarını cüz'î şeylere hasretmektir. Evet, cüz'iyat içerisine düşüp cüz'îlere hasr-ı nazar..." İzah eder misiniz?
"Başkasına itimat etmeyen nefsiyle teşebbüs eder... Mâmehuran hırsızlarını tövbekâr ve sofî eden şu sır değil midir?" İzah eder misiniz?
“Geliniz, bakınız,' hayran olarak Hayye ale’l-felâh deyip herkesi şahit tutmakla mukabele ettiler." Bu daveti ‘namaz kılarak felah bulunuz’ diye anlıyorduk, Üstad farklı bir ciheti mi ortaya koyuyor?
"O, bütün resullerin seyyididir, bütün enbiyanın imamıdır,.." Efendimizin diğer peygamberlere üstünlüğünün İlâhî adalet yönünden izahı nasıldır?
"Zikreden adamın, feyz-i İlâhîyi celb eden muhtelif lâtifeleri vardır... Gaflet ile yapılan zikirler dahi feyizden hâli değildir." İzah eder misiniz?
"Sıkıntıdan gelen bir gafletle,.. Doğrudan doğruya kalbime baktım ve ruhumu aradım." ibaresi Üstad'ın da gaflete düştüğünü mü gösteriyor? Bunu nasıl anlamalıyız?
"Meyusâne başımı eğdim. Birden حَسْبُنَا اللهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ âyeti imdadıma geldi, dedi: 'Beni dikkatle oku.' Ben günde beş yüz defa okudum." İzah eder misiniz?
"Acaba, zâil, yalancı bir cennette cismi bulunan ve kalbi, ruhu cehennemde azap çeken bir insana mesut denilebilir mi?" İzah eder misiniz?
"Kur’ân-ı Mu’cizü’l-Beyan umum ins ve cinnin umum tabakalarına karşı konuşan bir hutbe-i ezeliyedir... Nev-i beşerin her bir tabakası, her bir âyât-ı Kur’âniyeden hissesini alacak." Ne demektir?
"Ya istidat lisanıyladır... Veya ihtiyac-ı fıtrî lisanıyladır... Veya lisan-ı ızdırariyle bir duadır... Bu üç nevi dua, bir mâni olmazsa, daima makbuldür." Duaların kabulü tevhidi nasıl isbat eder?
"Kur'an, Hz. Yakub'un hissiyatını ne derece Züleyha'nın hissiyatından yüksek göstermişse, şefkat dahi o derece aşktan yüksek görünüyor." Ne demektir?
"Hakaik-ı İlahiyeye ait manaları azami derecededir ki, azamiyet derecesinde bir tasarruf-u rububiyeti gösteriyor." Zikredilen ayetin "ismi azam mazharı" olmasının izahı nasıldır?
"Bütün eşya bir tek zâta verilse, bu kâinatın icadı ve tedbiri, bir ağaç kadar kolay ve bir ağacın halkı ve inşası, bir meyve kadar suhuletli..." İzah eder misiniz?
"Zaman-ı halde filcümle, inşaallah istikbalde bitamamihî hükümfermâ, kuvvete bedel hak..." Teknik anlamda aklın hakimiyeti görünüyor da diğerlerinden eser yok gibi?
"Nokta-i merkeziyeye yakın bir iğne ucu kadar bir ziyadelik, daire-i muhitada bazen bir metre kadar ziyadeye mukabil geliyor." İzah eder misiniz?
"Namazın edeb-i nezihânesinin vesilesi olan zahiri taharete, batnının batınındaki necaset ona tesir etmez ve bozmaz..." Ne demektir?
"Bir darı habbesi hükmünde olan kuvve-i hafızanın ihata ettiği meydanda gezintiler yapılırken, o kadar büyük bir sahraya inkılâp eder ki, gezmekle bitmez bir şekil alır." Ne demektir?
"Gururu ve enaniyeti bırak. Uluhiyetin dergâhında acz ve zaafını, istimdat lisanıyla; fakr ve hacatını, tazarru ve dua lisanıyla ilan et ve abd olduğunu göster." Ne demektir?
"Küre-i arzın yirmiden ziyade büyük sahifelerinden birtek sahifenin yirmi vechinden birtek vechi..." Diğer vecihleri nelerdir?
"Fakat ilim itibariyle insanlara dahi bir menfaat dokundurmak için şeran hizmete mükellef olduğumdan, hizmet etmek isterim..." İzah eder misiniz?
"Hüsn-ü sanat içinde gıda-yı ervah ve kût-u kulub elbette melaike ve ruhanilere bakar." İzah eder misiniz?
"Maddenin gayesi ve meyvesi ise, dediğimiz gibi, kısacık bir ömürde, hayvânâtın en âcizi ve en muhtacı ve en kederlisi olduğu bir halde, yalnız cüz'î bir hayat geçirmektir.." İzah eder misiniz?
"Ekradın istidatları ile istişare etmek, onların sabavet ve besatetlerini nazara almaktır. Zira çok libas var; bir kamete güzel, başkasına çirkin gelir..." İzah eder misiniz?
"O kadar yüksek ve harika bir kutup, bir ferid-i devran olduğu halde, kendine mahsus tarikatı gayet kısacık, Sadreddin-i Konevîye münhasır kalıyor gibidir." Konevi'nin İbn-i Arabi ile irtibatı nedir?
Kalpteki manalar, aklın felsefeyle veya imanla alakalı konuları okuması, gözün görmesi, kulağın dinlemesiyle mi meydana gelir?
"Kurun-u ûlânın mecmu vahşetini, bu medeniyet bir defada kustu!" Bozuk yiyecekten, mikroplu enfeksiyondan, aşırı bulantıdan kusar insan; dünyanın kusmasından ne anlamak lazım?
"Felsefe talebesiyle medeniyet tilmizleri, Müslümanları ecnebi âdetlerine ittiba ile şeair-i İslâmiyeyi terk etmeye davet ettiklerinde" Kur'an sadece Nurcuları mı müdafaa ediyor?
"Aynaların fâniliği ve mevcudatın zevaliyle beraber tecelliyatın ve füyuzatın devam etmesi, bütün zuhurattan daha zahir bir surette, onlarda görünen cemalin..." İzah eder misiniz?
"Sana gönderilip, baştan ayağa dek seni zinetlendiren çeşitli nimetler, mehasinler ve letaifler ise; birbirinden ayrı, mütenevvi' hicapların ortasından..." İzah eder misiniz?
"Kalbindeki adavete adavet et, onun refine çalış. Hem en ziyade sana zarar veren nefs-i emmarene ve heva-i nefsine adavet et." Nefis şuursuz bir duygu, neden düşman oluyoruz?
"Eğer ayrı ayrı fabrikalarda, ayrı ayrı merkezlerde teçhizatları yapılsa bir ordunun teçhizine lazım olan bütün askerî fabrikalar, bir tek neferin teçhizatı için lazım gelir." İzah eder misiniz?
"Mahbublara olan aşk-ı mecazi aşk-ı hakikiye inkılab ettiği gibi, acaba ekser nasda bulunan dünyaya karşı olan aşk-ı mecazi dahi bir aşk-ı hakikiye inkılab edebilir mi?" İzah eder misiniz?
"Nasıl ki beşer bir ümmettir; kelam sıfatından gelen şeriat-i İlahiyenin hameleleri, mümessilleri, mütemessilleridir." İzah eder misiniz?
Kur'an'ın "Kalbe kabul ettirmek için ihzariye hükmünde ve zihni tasdike müheyya etmek için bir idadiye suretinde, dünyadaki acaib-i efalini" zikretmesi ne demektir?
"Fıtrat yalan söylemez. Meselâ, Bir çekirdekteki meyelân-ı nümüvv der ki: 'Sümbülleneceğim, meyve vereceğim.' Doğru söyler..." İzah eder misiniz?
"Beşerin havâssü’l-hams-ı zâhire ve bâtınadan başka, âlem-i gayba karşı açılan pek çok pencereleri var. Gayr-ı meş’ur pek çok hisleri var... Sâika vardır... Şâika var..." İzah eder misiniz?
"Musibet, cinayetin neticesi, mükâfatın mukaddemesidir. Hangi fiilinizle kadere fetvâ verdirdiniz ki, şu musibetle hükmetti?.." İzah eder misiniz?
"Dünyaya ait faydalar ve menfaatler o ubudiyete, o virde veya o zikre illet veya illetin bir cüzü olsa, o ubudiyeti kısmen iptal eder." Dualar dünyevi istekler için okunmaz mı?
"Meşru rızk, ihtiyar ve iktidarın derecesine göre değil, belki acz ve iftikârın nisbetinde geliyor." Cümlenin; Müslümanlar için ifade ettiği mana ve bize yüklediği vazife nedir?
Allah'ın insana cüzi kuvvet, ilim, irade vb. vermesini nasıl anlamalıyız, bize verilen "cüz-i ilim", "irade", "kudret" gibi sıfatların hakikati nedir?
"Cumhur-u avam, mezhepte imtizaç etmiş olan zaruriyatı, nazariyat-ı içtihadiyeden vâzıhan temyiz etmediğinden, sehven veya vehmen Tahtieyi filcümle teşmil edebilir." Ne demektir?
"Tabakat-ı evliya içinde en parlak, en haşmetli en letafetli en emniyetli, Sünnet-i Seniyyeye ittibâı esas-ı tarikat ittihaz edenleri gördüm." İkinci Nükte'yi açıklar mısınız?
"Ey bu Cami-i Emevîdeki kardeşlerim ve kırk-elli sene sonra alem-i İslam mescid-i kebîrindeki dört yüz milyon ehl-i îman olan ihvanımız!" Dört yüz milyondan maksat nedir?
"Bir Müslüman, İslamiyet'ten çıksa ve dinini terk etse, daha hiçbir peygamberi kabul edemez." İslâm'ı terk edip, tekrar Müslüman olanları nasıl değerlendireceğiz?
"Zat-ı Hakîm-i Zülcelal, elbette, bilbedahe zişuurlar içinde en mümtaz birisini kendine muhatap ve tercüman ve ibadına mübelliğ ve imam yapacaktır." İzah eder misiniz?
"Şu müşevveş eserlerimle büyük bir şeyin etrafını kazıyorum. Amma bilmiyorum, keşfedebildim mi? Veyahut sonra inkişaf edecektir..." Ne demektir?
"Kudret-i İlahiyenin kavanin-i icraatına tebeddül ve tegayyür eden bir defteri olabilen ve pek yanlış ve hata olarak Tabiat namı verilen..." Tabiat kudret defteri, yani Kitab-ı Mübin mi?
"O adamlardan birisi, her istediği şeye elini uzatıp ya çalıyor ya gasp ediyor." Buradaki gasp ve hırsızlık neye işarettir?