Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Sefih ve gaddar medeniyetin mühim bir merkebi olan şimendifer, ehl-i sefahet ve dünya için yalancı bir cennet getirir; biçare ehl-i diyanet ve ehl-i İslam için..." Ne demektir?
"Biri, bir sene gezip dolaşıp ta o geceye gelmektir. Bu kurbiyeti kazanmak için bir sene mesafeyi tayyetmek lazım gelir. Şu ise, ehl-i sülûkün mesleğidir ki, ehl-i tarikat..." Ne demektir?
"Bizim düşmanımız cehalet, zaruret, ihtilaftır. Bu üç düşmana karşı sanat, marifet, ittifak silahıyla cihad edeceğiz." Ne demektir?
"Ey ehl-i iman! Sizi idam-ı ebedîden ve dünyevi ve uhrevi cehennemlerden kurtaran Kurân’ın himayeti altına mü’minane ve mutemidane giriniz..." İzah eder misiniz?
"Bu dünyevi, küçücük ve sönük akıl gözüyle o büyük cehennem görülmez." Hükmü gayb âlemleri için umumi midir? Akıl ahiret, cennet ve cehennem gibi konuları tam kavrayamaz mı?
"Ehl-i dünya zahiri bir sebep oldu, beni buraya getirdi. Kader-i İlahi ise, sebeb-i hakikidir; beni bu inzivaya mahkûm etti..." İzah eder misiniz?
"Bu makaledeki kavanin-i latife şu perişan esalîbden teberri ve nefret etmesi seni tağlit etmesin. Meselâ: Eğer bu kanunlar iyi olsaydılar, onları..." İzah eder misiniz?
"Sual: Neden makine-i ahvâl güzelce işlemiyor? Cevap: Zira tecrübe, hamiyet, nûr-u kalb ve nûr-u fikri cem’ edenler, vezâife kifayet etmezler..." İzah eder misiniz?
"Ramazan-ı Şerifteki oruç, en gafillere ve mütemerridlere, zaafını ve aczini ve fakrını ihsas ediyor." İzah eder misiniz?
"Helal-haram demeyip rast gelen şeye saldırmak, âdeta manevi hayatını da zehirler. Daha kalbe ve ruha itaat etmek, o nefse güç gelir, serkeşane dizginini eline alır." İzah eder misiniz?
"Mide en büyük bir fabrika olduğu için, oruçla ona tatil-i eşgal ettirilse, başka küçük destgâhlar kolayca ona ittiba ettirilebilir." cümlesini izah eder misiniz; “küçük tezgâhlar” neler olabilir?
"İsraf ise, ism-i Hakîm'in zıddı olduğu..." İzah eder misiniz; Allah'ın isimlerinin zıddı olur mu?
"Kemal-i hikmetine hadsiz abesiyet ve faydasızlığı ... Cemal-i rahmetine nihayetsiz çirkinliği ... Kemal-i adaletine nihayetsiz zulmü vermek" Ne demektir?
Allah'ın "Her bir ağaca meyveleri adedince hikmetler ve çiçekleri adedince vazifeler" vermesini izah eder misiniz?
"Kendilerini de inkar ettiler, 'Hiçbir şey yok' diyerek, akıldan istifa ederek, akıl perdesi altında sair münkirlerin hadsiz akılsızlıklarından kurtulup ..." Ne demektir?
"Ve malum ve bedihidir ki, intizamla gayeleri ve hikmetleri ve faydaları takip etmek, ihtiyar ile irade ile kasıt ile meşiet ile olabilir, başka olamaz." cümlesini izah eder misiniz?
"Güneşi kömürsüz, yağsız yandıran, söndürmeyen..." Hidrojenin helyuma dönüşmesiyle yandığını düşünenlere ne denilebilir?
Yaratılanların hastalıklı doğması veya ölmeleri "hiçbirini unutmayarak ve şaşırmayarak" kaidesiyle nasıl izah edilebilir?
"Kab-ı kavseyni olan kâbe-i saadetinin tâk-ı muallâsının kavs-i kuzahının elvan-ı seb’asının lacivert levninin timsali..." Lacivertin nazara verilmesindeki hikmet ne olabilir?
"Tatmaya izin var, ta asıllarına talip olup müşteri olsun... Bahtiyar ise, tadar, işi anlar, yemesini tehir eder ve intizar ile telezzüz eder." Dünyada helal nimetleri yemeyip, ahirete ertelemeliyiz?
"Herkes meşrûtiyete yemin ediyor. Hâlbuki ya müsemmâ-yı meşrûtiyete kendi muhalif veya muhalefet edenlere kaşı sükût etse, acaba kefâret-i yemin vermek lâzım gelmez mi?" Ne demek?
"Öyleyse imana geliniz. Çünkü güzel ahlaklı, akıllı olsa, alaküllihal Resulullahtır. Çünkü sizin bu 'güzel' sözünüz..." Hudutları dahilinde olmaması ile izah eder misiniz?
"Faraza, bazılarının altında büyük fenalıkları varsa da hücum edilmemek gerektir. Zîra, çok fenalık vardır ki, iyilik perdesi altında kaldıkça..." İzah eder misiniz?
"Ben ne geceyim ne de geceperestim. Ben bir hakikat güneşinin hâdimiyim..." ve "Evliyaya tuzak olan hayaller, ilahî bahçelerin ay yüzlü güzellerinin akisleridir." Neden rüya bahsinde zikredilmiş?
"İsteyecek bilmiş; o gelecek duayı kabul etmiş, kâinatı halk etmiş." ile "Cüz'î iradeyi, irade-i külliyesinin taallukuna bir şart-ı âdi yapmıştır." ifadesini izah eder misiniz?
"Hayat-ı içtimaiye-i İslamiyeyi, saltanat siyasetleriyle takviye etmek için azimeti bırakıp ruhsatı iltizam ettiler." Hz. Muaviye saltanatı nasıl kullandı; ruhsattan maksat nedir?
"Günde beş defa onunla tecdid-i biat edip, ona dua-yı rahmet ve saadet edip, ona medih ve muhabbet etmiş olan Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm ile konuşacak..." Ne demektir?
"Nazar-ı nübüvvet ve tevhid ve iman; vahdete, ahirete, uluhiyete baktığı için, hakaiki ona göre görür. Ehl-i felsefe ve hikmetin nazarı; kesrete, esbaba, tabiata bakar, ona göre görür." Ne demektir?
"Güzel ve sanatlı ve parlak ve süslü şu mevcudat, ışık Güneş'i bildirdiği gibi, misilsiz, manevi bir cemalin mehasinini bildirir." İzah eder misiniz?
Hazret-i Yakub'un Hazret-i Yusuf'a karşı olan hissiyatı ile alakalı anlatılmak istenilen nedir? İmam-ı Rabbanî'nin düşüncesi nedir, şefkat-aşk mukayesesini izah eder misiniz?
Küfrün, kainatın hizmetlerini ve neticelerini akim bıraktığı, bu yüzden tehditlere maruz kaldığı söyleniyor. Ama gözünü kapayan yalnız kendine gece yapar?
"İns ve cin şu nihayetsiz vazifeye, şu hikmetli nezarete, şu vüsatli ubudiyete karşı, milyondan ancak birisini yapabilir." Allah insana; kâinatı içine alacak bir kalp vermiş?
"Hem tahayyül, hem tevehhüm, hem tasavvur, hem tefekkür; tasdik-ı aklîden ve izan-ı kalbîden ayrıdırlar, başkadırlar..." Hayale gelen vehmi düşünceler de bu sınıfa dâhil mi?
"Binler ayrı ayrı kelime, ayrı ayrı tarzda, manada o küçücük kulak ve lisanlara kemâl-i intizamla gelip, çıkıp..." Hava zerresinin intizamlı hareket ettiğini izah eder misiniz?
"Mezkûr tebâdül için dârü’l-muallimîn ile imtizaç ettiğinden, darü’l-muallimînin varidatı bir derece tevsi ile muvakkaten ve âriyeten -eğer mümkünse- verilse.." İzah eder misiniz?
"Ağaçlara bak, gör ki; onlar yerlerinde mütevekkilane durdukları için, rızıkları hareket ederek onlara koşup gelmektedir. Fakat hayvanat ise, harisane rızık peşinde koştuklarından..." Ne demektir?
"Risalet noktasında en muazzam icmâ ve en vâsi tevatür sırrını ihtiva eden mecmû-u enbiyânın şehadetini tazammun eder." Ne demektir?
Cenab-ı Allah'ın zıddın ademiyetinden dolayı görünmemesi ne demektir? Güzel bir bina güzel fiile, güzel fiil, güzel unvana, güzel unvan ise güzel bir sıfata nasıl delalet eder?
"Bu kitabın öyle bir muzâaf iştibak-ı tesânüd-ü nazmı vardır ki, bir noktayı yerinde icad etmek için, bütün kâinatı icad edecek bir kudret-i gayr-ı mütenahi lâzımdır." Ne demektir?
"İnsafla dikkat etsen, şu küçücük hayvanın ve huveynatın sureti altında olan makine-i dakika-i bedîa-i İlâhiyenin şuursuz, kör, mecrâ ve mahrekleri tahdid olunmayan,.." İzah eder misiniz?
"Mahlûkatın her nevine, her ferdine ve o nev’e ve o ferde mürettep olan âsâr-ı mahsusasını müntiç ve istidad-ı kemâline münasip bir vücudun verilmesidir..." İzah eder misiniz?
Vâcibü’l-Vücudun lâzime-i zaruriye-i beyyinesi olan ezeliyeti zihinlerine sığıştıramayan, nasıl oluyor da her bir cihetten ezeliyete münâfi olan maddenin ezeliyetini zihinlerine sığıştırabilirler?
"Delil içinde neticeyi görmek, âlemde Sânii müşahede etmek, tarîk-i istiğrakkârâne cihetiyle cedâvil-i ekvanda cereyan-ı tecelliyat-ı İlâhiyeyi..." İzah eder misiniz?
"Bilirim ki, kâh minare başında, kâh kuyu dibinde konuşuyorum. Neyleyeyim, zuhurat öyle. Şuâat ve şu kitapta mütekellim, âciz kalbimdir." İzah eder misiniz?
"Tevhid ile bütün eşyayı Vâhid-i Ehade isnad etmediğin takdirde, âlemde bulunan bütün efradın mazhar oldukları tecelliyat-ı İlâhiye adedince ilâhları kabul etmek mecburiyetindesin..." Ne demektir?
"Kesif bir şeyin âyinesi ne kadar latif olursa, o nisbette suretini vâzıh gösterir." Nuranî bir şeyin "âyinesi ne kadar kesif olursa, o nisbette esmanın cilvelerini cilâlı gösterir." Ne demektir?
"Cenâb-ı Hakk'ın günahkârları affetmesi fazldır, tâzip etmesi adldir. Evet, zehiri içen adam, âdetullaha nazaran hastalığa ölüme kesb-i istihkak eder. Sonra hasta olursa, adldir.." İzah eder misiniz?
"İnsanın lisanıyla yaptığı kavlî duâlar... Nebatatın lisan-ı ihtiyaçla yaptıkları ihtiyacî duâlar... Tahavvül, tekemmül şe’ninde olan şeylerin, istidadî duâlarıdır." Ne demektir?
"Eğer fencilerin iştihası gibi 'Şemsin sükûnuna, arzın hareketine bakmakla Allah’ın azametini anlayınız.' demiş olsaydı, delil müddeadan daha hafî olurdu." Ne demektir?
"Cenâb-ı Hakk’ın 'A’lem, Ekber, Erham, Ahsen' gibi esmâ ve sıfat ve ef’alinde kullanılan ism-i tafdil tevhide naks değildir. Çünkü maksat, bizzat ve hakikî..." İzah eder misiniz?