Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"İnsan, hasbelkader çok yollara süluk eder. Ve o yolda çok musibet ve düşmanlara rast gelir. Bazen kurtulursa da bazen da boğulur." Kader-i İlahinin sevki kısmını açar mısınız?
"Her gün bu müteaddit ulvî vazifeleri yaparak mârifet-i İlâhiye ve huzurun nihayetsiz ezvak ve envârında terakki eder." Bize bakan yönünü ve ne yapabileceğimizi açar mısınız?
"Nihayet kemalde bir cemal ve nihayet cemalde bir kemal" ifadesini açıklar mısınız?
"Her bir çiçekte, her bir meyvede bir mizan var. Ve o mizan, bir intizam içinde ve o intizam, tazelenen bir tanzim ve tevzin içinde ve o tevzin ve tanzim..." İzah eder misiniz?
"Binler gözle bakmak istiyor." ifadesini nasıl anlamalıyız?
"Hakem-i Zülcelal, zeminin meşherinde teşhir ettiği antika ve acip eserlerine binler gözle bakmak istiyor." İsm-i Hakem kainatın ve insanın yaratılışını nasıl gerektirir?
Bir sahifenin içine kitap yazılması, satırın içine sahifeler sığdırılması hangi manada kullanılmıştır?
İsm-i Hakem'in tecelli-i azamını izah eder misiniz?
"Üçüncü nükte acele yazılmıştır." deniyor, sebebi nedir? İsm-i Hakem bahsinde ilk ayette "Rabbinin yoluna hikmetle çağır." derken ne gibi manalar kastetmektedir?
"O zâtın risaleti, imtihan ve ubudiyet için şu dünyanın kurulmasına sebeb olduğu gibi, o zâtın ubudiyetinde yaptığı dua, mükâfat ve mücazat için dâr-ı âhiretin icadına sebeb olur." Ne demektir?
"Masnuatın cemali, hüsn-i san'at ve ziyneti izhar eder. San'at ve suretin güzelliği, Sânide güzelleştirmek ve ziynetlendirmek isteği mevcut olduğuna delâlet eder..." Ne demektir?
İnsanın "Masnuatın en câmi ve en garibi olduğundan, şecere-i hilkate bir semere-i şuuriye" ve "Kâinatın eczası arasında en câmi ve baîd bir cüz" olmasını izah eder misiniz?
"Aklı başında olan bir adam münazaralı dâvâlarda yalan söyleyemez. Çünkü, bilâhare yalanının açığa çıkıp mahcup olmasından korkar." İzah eder misiniz?
"Yalanının açığa çıkıp mahcup olmasından korkar. Ve keza, bir insan yalan söylediği takdirde pervasız, lâübâli bir tarzda söyleyemez." Müseylime için ne dersiniz?
"Belki Âdem zamanından kıyamete kadar her bir asrın halkı bir saf olup, bütün asırlar safları onun arkasında..." Geçmiş insanların Efendimizin arkasında saf olmasını açar mısınız?
"Tevhidi ispat ve nev-i beşeri irşad eden o nuranî burhan; biri sağında, diğeri solunda, biri mütevatir, diğeri mecma-ı aleyh bulunan nübüvvet ve velâyetle mücehhezdir." Ne demek?
"Hayvan ve insanlar, eytam gibi zeval ve firakın korkusundan vaveylalara düşeceklerdi." İnsanların düştüğü hale, hayvanlar nasıl düşüyor?
"İnsan, zelil ve fakir ve âciz hayvanların sırasından çıkar; zaafının kuvvetiyle, aczinin kudretiyle, ubudiyetinin şevketiyle, kalbinin..." Hâkimiyetin zirvesine yükselmek nedir?
"Hâlık-ı Âlem'i bize tarif ve ilân eden deliller ve bürhanlar, lâyüadd ve lâyuhsadır. O delillerin en büyükleri üçtür.." Üç delil nasıl anlaşılabilir?
"Eğer bu zerreler, yaptıkları vazifelerde memur olup Cenab-ı Hakk'ın emir ve iradesine tâbi oldukları kâfirane inkâr edilirse, o zerre herhangi bir bünyeye..." İzah eder misiniz?
"Her şeyin suret-i maddiyesinde, kudret-i Rabbânî ustadır, kader mühendistir. Suret-i mâneviyesinde ise, kader mistardır, yani, teşekkülâtın çizgilerini çizer; kudret mastardır,.." Ne demektir?
"Taallûk ettiği şeyler pek karışık olmakla beraber, büyük bir imtiyaz-ı mutlak ve adem-i iltibasla yapılıyor... Mahall-i taallûku gayr-ı mütenahi olmakla beraber,.." Ne demektir?
"Sehavet ile kuvve-i iktisadiye arasında ve sürat ile mizanlı olmak arasında ve ucuzlukla kıymetli olmak arasında ve karışık olmakla mümtaz bulunmak arasında tezat vardır." Ne demektir?
"Saltanatının şanını kusurdan saklamak üzere, kendisine iltica edenleri taltif ve hâkimiyetinin haşmetini göstermek için milletinin hukukunu muhafaza" etmesi ahirette mi tahakkuk edecek?
"Evet, o Sultan şu küçük menzilde ve meydanda çok şeyleri, içtimâları, iftirakları gösteriyor. Fakat bizzat maksat o şeyler değildir. Ancak âhiretin meydan..." İzah eder misiniz?
"Sâni-i Âlemin pek yüksek, celalli, izzetli bir haysiyeti vardır ki, ubudiyetle Sânii tazim etmeyenlerin veya istihfaf edenlerin tediplerini, tehir ve imhal etse bile, ihmal etmez." Ne demektir?
"Herhangi muvazzaf bulunan bir şey, vazifesinden terhis edilmekle daire-i vücuttan çıkarsa, Fâtır-ı Hakîm onun çok suretlerini levh-i mahfuzlarda tesbit eder.." İzah eder misiniz?
"Arzda dağınık bulunan efrad arasındaki uzaklıkla beraber,.. Husule gelen tevafuk, küre-i arz yed-i tasarrufunda, ilminde, hükmünde,.. Bulunan Zâta mahsustur." Ne demektir?
"Semadaki ecram ve yıldızların birbirine ve arza verdikleri ziya, hararet, bilhassa arza yaptıkları sair yardımlarını görüyorsunuz." Muavenet hakkında bilgi verir misiniz?
"Bulut da kendi fabrikalarında lâzım gelen ameliyatı yaptıktan sonra buz, kar, yağmur şeklinde iade ediyor." Buradaki "ameliyat" ne anlamda kullanılmıştır?
"Gıda olarak mahlûkata, bilhassa hayvanata taksim edilen rızıklara dikkat lâzımdır ki, bu rızık vakt-i muayyeninde yetişir, vakt-i ihtiyaçta sevk edilir." İzah eder misiniz?
"Âlem-i arz ve bütün cüz’iyat üstünde hâtem-i ehadiyet bulunduğu gibi, dağınık neviler ve muhit unsurlar üstünde de aynen o hâtem-i ehadiyet bulunur." İzah eder misiniz?
"Bir kitabın bin nüshasıyla bir nüshasının ücreti matbaaca birdir. Bazen da tek bir nüshanın tab'ı daha fazla bir ücrete tâbi tutulur." Bin nüsha daha pahalı değil mi?
"Kâinatta görünen âsârın kemâli, hadsî bir müşahedeyle, ef’âlin mükemmeliyetine, ef’âlin kemâli de fâilin kemâl-i esmâsına, esmânın kemâli sıfâtın kemâline..." İzah eder misiniz?
"Haşir ve neşirlerin ekserîsinde, iade edilen emsal aralarındaki misliyet o kadar ayniyete karibdir ki, hemen hemen, dirilen evvelkinin ne aynı ve ne gayrıdır denilebilir." Ne demektir?
"Bir kitap el yazısıyla yazılırsa, yalnız bir adama ve bir kaleme ihtiyaç vardır. Fakat matbaada basılırsa, kalem işini gören pek çok demir kalemler lâzımdır.." İzah eder misiniz?
"O habbe, tohumu olacak cismin bütün eczasıyla münasebettar olduğu gibi, nev’iyle, yani ebnâ-yı cinsiyle de ve bütün mevcudatla da münasebetleri vardır." Ne demektir?
"Pek çok şeyler dahi bir şey-i vahide emr-i Rabbâniyle inkılâp ederler. Meselâ, su, bir şey-i vahid iken pek çok uzuvlara, cihazlara Allah'ın izniyle menşe olur..." Ne demektir?
"Taklidî ve tahkikî iman" ile "Amiyane ve hakiki tevhid" şeklindeki sınıflandırmanın ikisi de aynı mânaya gelmiyor mu; değil ise farkı nedir?
"O memurlar, nâzır müşahitlerdir ki, gördükleri evâmir-i tekviniyeye karşı yaptıkları itaat ve inkıyad ile istidatlarına göre bir nevi ibadet yapmış olurlar." İzah eder misiniz?
"O memurların vazifesi dellâllıktır ki, kudretin icraatını ilân ediyorlar. Veya o memurlar, nâzır müşahitlerdir." İzah eder misiniz?
"Üstâd-ı hakîki Kur’ândır, tevhid-i kıble bu üstadla olur, diye yalnız o üstâd-ı kudsînin irşadiyle hem kalbi, hem ruhu, gâyet garib bir tarzda sülûka başladılar." İzah eder misiniz?
"Sen bazı vecihlerden fenâya gittiğin zaman, Hâlık-ı Rahmân-ı Rahîmin ilminde, meşhudunda, malûmunda bâki kalmaklığın, senin bekan için kâfidir..." İzah eder misiniz?
"Bir şerr-i cüz'î gelmemek için bin hayrı terketmek, hikmet ve adalete münafidir. Çendan şeytan yüzünden ekser insanlar dalalete giderler..." İzah eder misiniz?
"Elli senede yese düşen bir kadın... Bir erkeğe kâfi gelmediğinden, medeniyet pek çok fahişehaneleri kabul etmeye mecburdur." İzah eder misiniz?
"Bedbaht, serseri olduğundan istasyona kadar yirmi üç altınını sarf eder. Kumara - mumara verip zayi eder..." Neden haram olan piyango örneği veriliyor? İzah eder misiniz?
Üstad bir yandan "hayr-ı kesir için şerr-i kalil kabul edilmeli" diğer taraftan "dokuz cani ve bir masumun bulunduğu bir geminin batırılamayacağını" söylüyor. Nasıl anlayabiliriz?
Efendimizin beşeriyet yönü nazara verilirken "Bize imam olması bunu iktiza ediyor." deniyor. Göğsü yarılmış, kalbi yıkanıp hikmetle doldurulmuş. Dini yaşaması daha kolay olmaz mı?
"Vesaitten tecerrüt etmiş ve esbap perdesini yırtmış bir ruh ise, istiğrakkârane bir şuhuda mazhar ise, vahdetü’l-vücuttan değil, belki vahdetü’ş-şuhuttan..." Ne demektir?
"Âl-i Beytin efradı ise, itikat ve iman hususunda sairlerden çok ileri olmasa da yine teslim, iltizam ve tarafgirlikte çok ileridedirler." İzah eder misiniz?