Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Mü’minîn sınıfından addedilmediklerine delâlet için مَا’nın haberi üzerine ب dahil olmuştur." İzah eder misiniz?
"اٰمَناَّ cümlesinden zımnen istifade edilen نَحْنُ مُؤْمِنُونَ cümlesine nefiy ve tekzibi ircâ için وَماَهُمْ بِمُؤْمِنِينَ denilmiştir." İzah eder misiniz?
"اٰمَناَّ ihbar değildir, inşadır. İnşa, nefiy ile tekzip edilemediğinden وَمَا اٰمَنُوا denilmemiştir." İzah eder misiniz?
"Her iki اٰمَناَّ arasında görülen zâhirî tenakuzdan içtinap etmek içindir." İzah eder misiniz?
"Nefiy, kesif bir harfin medlûlüdür. Devam ise, cümle-i ismiyenin heyet-i hafifesinden istifade edilen bir mânâdır. Binaenaleyh, kesif kesife, yani nefiy, imâna daha karibdir." İzah eder misiniz?
"Nefyi ifade eden cümlenin evvelinde bulunduğu halde, cümleden istifade edilen devamı nefyetmeye delalet etmediğinden hikmet nedir?" İzah eder misiniz?
"Davalarının reddine iki cihetle işaret edildiği gibi, davalarının takviyesine de iki vecihle ima edilmiştir." Ne demektir?
“Ve keza, “nâs” tabiri, nifakın bir taife veya bir tabakaya mahsus olmayıp, hangi taife olursa olsun, insan nev’inde bulunmasıdır.” Münafıklar sadece insanlardan mı çıkıyor?
"Münafıkların şahıslarının tayiniyle kabahatleri yüzlerine vurulsaydı, mü'minler nefsin desisesiyle vesveseye düşerlerdi..." İzah eder misiniz?
"Alelekser münafıklar, Ehl-i kitaptan oldukları için, şeytanî bir zekâ sahipleri olup..." Münafıklar nasıl kitap ehli sayılıyor, dolayısıyla da neden daha zeki oluyorlar?
İşaratü'l-İ'caz'da münafıklarla alakalı on iki ayetten bahsediliyor; ancak ayet sayısı on üçtür. Buna nasıl cevap verirsiniz?
"Kâfir, kendi ameliyle bu duruma kesb-i istihkak etmişse de, amelinin cezasını çektikten sonra, ateşle bir nevi ülfet peyda eder ve evvelki şiddetlerden azade olur." İzah eder misiniz?
"Terhibin vicdan üzerine tesiri, terhibi tasdik etmekle olur. Terhibin tasdiki ise, haricî bir azabın vücuduna mütevakkıftır..." İzah eder misiniz?
"Hakaik-i nisbiyenin sübutunu izhar etmek, hikmet-i ezeliyenin iktizasındandır. Bu gibi hakaikın tezahürü, ancak şerrin vücuduyla olur." İzah eder misiniz?
Kâfirin "muvakkat" bir hayatta işlediği kâfirane hayatının "ebedî" cehennemle ta’zib edilmesini, izah eder misiniz?
"İman, lezaiz-i ebediyeyi ismar ettiği gibi, küfür de âlâm-ı elîmeyi ve ebediyeyi âhirette intaç etmesi, şe’nindendir." İzah eder misiniz?
"Zıt, zıddına muânid ise de, çok hususlarda mümasil olur." ne demektir?
"Küfür, gayr-ı mütenahi nimetlere küfran olduğundan" deniyor. Hâlbuki gördüğümüz nimetler sayılı değil mi? Gördüğümüz bütün nimetler sınırlı değil mi?
"Kâfirin cevher-i ruhu bozulmuştur. Bu itibarla, o bozulmuş olan kalbin gayr-ı mütenahi bir cinayete istidadı vardır." Sonradan Müslüman olanları nasıl anlayacağız?
"Göz, kalbin âyinesidir." Ne demektir?
"Tenkiri ifade eden غِشَاوَةٌ'deki tenvin, onların gözleri üstündeki perde, malûm olmayan bir perde olup, ondan sakınmak onlar için mümkün olmadığına işarettir." İzah eder misiniz?
"غِشَاوَةٌ tâbiri, gözün yalnız ön cihete hâkim ve nâzır olduğuna işarettir ki, eğer bir perde ile o cihetten alâkası kesilse, bütün bütün kör kalır." İzah eder misiniz?
"Gözün açılmasıyla eşyayı görmemek mümkün değildir. Fakat mesmuatı dinlemekte veya hatıratı tahattur etmekte bu ıztırar yoktur." Ne demektir?
"Cümle-i fiiliyeye tercihan cümle-i ismiyenin ihtiyar edilmesi, basar ile görünen delillerin sabit olduklarına; kalb veya sem' ile alınan deliller ise, müteceddid ve gayr-ı sabit oldukları" ne demek?
"Melekât ve malûmat-ı kalbiye, alelekser kulak penceresinden kalbe girerler. Bu itibarla, sem', kalbe yakındır." Vahiy direkt mi yoksa kulak aracılığı ile mi kalbe geliyor?
"Sem' ise, kalb ve basarın hilâfına, masdardır. İşittiren ferttir. Cemaatin işittikleri, ferttir. İşiten fert, fert olur. Bunun için müfred olarak iki cem'in arasına düşmüştür." izah eder misiniz?
"خَتَمَ fiil-i müteaddî olduğu halde عَلٰى ile zikredilmesi, hatmedilen kalbin dünyaya bakan kapısı değil, ancak âhirete nâzır olan kapısı seddedilmiş olduğuna işarettir." İzah eder misiniz?
"Tekellümden gaybete iltifat" ne demektir?
"Zerre mir'at olur, fakat mikyas olamaz... Cenab-ı Hakkın mümkinata kıyas edilmesi ve mümkinatın Onun şuunatına mikyas yapılması, en büyük cehalet ve hamakattir." izah eder misiniz?
"Kudret-i ezeliye, en evvel eşyanın melekût, yani içyüzüne taalluk eder. Bu yüz ise ale'l-umum güzel ve şeffaftır..." Kudret-i ezeliyenin taalluku için bir sıralama var mı?
"Cenab-ı Hakk’ın kudret, ilim, iradesi, şemsin ziyası gibi bütün mevcudata âmm ve şamil olup, hiçbir şeyle muvazene edilemez..." İzah eder misiniz?
"İnsanın kıymetini tayin eden, mahiyetidir. Mahiyetin değeri ise, himmeti nisbetindedir. Himmeti ise, hedef ittihaz ettiği maksadın derece-i ehemmiyetine bakar." İzah eder misiniz?
"Ehl-i tabiat, esbaba hakikî bir tesir veriyor." İzah eder misiniz?
"Ehl-i İ'tizalce: 'Ölmeyecekti.' Çünkü onlarca muradın iradeden tahallüfü caizdir." Ne demektir?
"İlm-i ezelî, zannedildiği gibi uzun bir silsilenin başı değildir." ve "Malûmun mekayisi ve esbabı, kadere isnad edilemez." Cümlelerini izah eder misiniz?
"İlm-i ezelînin veya irade-i ezeliyenin bir fiille taallûkları ihtiyara mahal bırakmıyor." Sual ve cevabın birinci bölümünü izah eder misiniz?
"Adetullahın cereyanı üzerine hâsıl-ı bilmasdarın vücudu, masdara mütevakkıftır. Masdarın esası ise meyelândır. Meyelân veya meyelândaki tasarruf mevcudattan değildir ki,.." İzah eder misiniz?
"Fıtrat ile vicdan, ihtiyarî emirleri, ıztırarî emirlerden tefrik eden gizli bir şeyin vücuduna şehadet ediyorlar." İzah eder misiniz?
"Cüz-i ihtiyarî denilen şey nedir? Ne kadar etrafı kazılırsa, altından cebir çıkıyor! Bu nasıl bir şeydir?" İzah eder misiniz?
"Abd, kesb denilen masdardan neş’et eden, hâsıl-ı bilmasdar olan esere hâlık değildir. Abdin elinde ancak ve ancak kesb vardır. Zira Allah’tan başka müessir-i hakikî yoktur..." İzah eder misiniz?
"Bir emrin, behemehal bir müessirin tesiriyle vücuda gelmesi lâzımdır ki, tereccüh bilâ-müreccih lâzım gelmesin..." İzah eder misiniz?
"Cenâb-ı Hakkın ef’alinde tercih edici bir garaza, bir illete ihtiyaç yoktur. Ancak tercih edici, Cenâb-ı Hakkın ihtiyarıdır." İzah eder misiniz?
"Ölüm gibi hâsıl-ı bilmasdar denilen şey, kesb gibi bir masdara mütevakkıftır. Yani, âdetullah üzerine, o hâsıl-ı bilmasdarın vücuduna şart kılınmıştır..." İzah eder misiniz?
"İlim, malûma tâbidir. Bu kaziyeye göre, malûm, ilme tâbi değildir; çünkü devir lâzım gelir." İzah eder misiniz?
"İnsanın katl gibi zahirî ve ihtiyarî olan fiilleri, nefsin meyelânına intiha eder... Âdetullah üzerine, irade-i külliye-i İlâhiye, abdin irade-i cüz’iyesine bakar..." İzah eder misiniz?
"Câmidlerden ism-i fâil gibi sıfatlar yapılamaz. Ancak kisbî, nisbî, itibarî olan mânâ-yı masdarîden yapılabilir. Öyleyse, ölümün halkı katl değildir." İzah eder misiniz?
"Gül ve çiçek gibi delillerinden, burhanlarından alacağı ibret, fikret, ünsiyet gibi usare ve şıralarından vicdanda o tatlı imanlı balları yapar." İzah eder misiniz?
"Bazı savtlar helâl, bazıları da haram kılınmıştır. Şeriatın tayin etmediği kısım, senin ruhuna, vicdanına yaptığı tesire göre hüküm alır." İzah eder misiniz? Musiki haram mı?
"Kalb ile vicdan, nur-u iman sayesinde hakaik-i ilahiyenin tecellisine ... musiki dairesidir." Kalbi maddî ve manevî olarak ayırmak mı gerekiyor? Beynin maddî yapısını nasıl anlayacağız?
"Peygamber Aleyhissalâtü Vesselamın görmekte olduğu zahmetlerin tahfifine ve göstermekte olduğu hırs ve şiddetin tehvinine medar olmak için,.." İzah eder misiniz?