Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
Küfrün, kainatın hizmetlerini ve neticelerini akim bıraktığı, bu yüzden tehditlere maruz kaldığı söyleniyor. Ama gözünü kapayan yalnız kendine gece yapar?
İkinci Şua'da rızık, şifa ve hidayet ile alâkalı misaller verilirken; rızık için Rahman, şifa için Rahim, hidayet için Muhsin ismi neden kullanılmış?
"İns ve cin şu nihayetsiz vazifeye, şu hikmetli nezarete, şu vüsatli ubudiyete karşı, milyondan ancak birisini yapabilir." Allah insana; kâinatı içine alacak bir kalp vermiş?
"Hem tahayyül, hem tevehhüm, hem tasavvur, hem tefekkür; tasdik-ı aklîden ve izan-ı kalbîden ayrıdırlar, başkadırlar..." Hayale gelen vehmi düşünceler de bu sınıfa dâhil mi?
"Hem hilkat-ı insaniyenin ve hadsiz enva-ı nimetin icadındaki gayelerin tezahür ettiği yerleri, menşeleri olan zîhayatların cüz'iyatındaki ahval ve semeratı..." İzah eder misiniz?
"Binler ayrı ayrı kelime, ayrı ayrı tarzda, manada o küçücük kulak ve lisanlara kemâl-i intizamla gelip, çıkıp..." Hava zerresinin intizamlı hareket ettiğini izah eder misiniz?
"Mezkûr tebâdül için dârü’l-muallimîn ile imtizaç ettiğinden, darü’l-muallimînin varidatı bir derece tevsi ile muvakkaten ve âriyeten -eğer mümkünse- verilse.." İzah eder misiniz?
"Ağaçlara bak, gör ki; onlar yerlerinde mütevekkilane durdukları için, rızıkları hareket ederek onlara koşup gelmektedir. Fakat hayvanat ise, harisane rızık peşinde koştuklarından..." Ne demektir?
"Risalet noktasında en muazzam icmâ ve en vâsi tevatür sırrını ihtiva eden mecmû-u enbiyânın şehadetini tazammun eder." Ne demektir?
Cenab-ı Allah'ın zıddın ademiyetinden dolayı görünmemesi ne demektir? Güzel bir bina güzel fiile, güzel fiil, güzel unvana, güzel unvan ise güzel bir sıfata nasıl delalet eder?
"Bu kitabın öyle bir muzâaf iştibak-ı tesânüd-ü nazmı vardır ki, bir noktayı yerinde icad etmek için, bütün kâinatı icad edecek bir kudret-i gayr-ı mütenahi lâzımdır." Ne demektir?
"İnsafla dikkat etsen, şu küçücük hayvanın ve huveynatın sureti altında olan makine-i dakika-i bedîa-i İlâhiyenin şuursuz, kör, mecrâ ve mahrekleri tahdid olunmayan,.." İzah eder misiniz?
"Mahlûkatın her nevine, her ferdine ve o nev’e ve o ferde mürettep olan âsâr-ı mahsusasını müntiç ve istidad-ı kemâline münasip bir vücudun verilmesidir..." İzah eder misiniz?
Vâcibü’l-Vücudun lâzime-i zaruriye-i beyyinesi olan ezeliyeti zihinlerine sığıştıramayan, nasıl oluyor da her bir cihetten ezeliyete münâfi olan maddenin ezeliyetini zihinlerine sığıştırabilirler?
"Delil içinde neticeyi görmek, âlemde Sânii müşahede etmek, tarîk-i istiğrakkârâne cihetiyle cedâvil-i ekvanda cereyan-ı tecelliyat-ı İlâhiyeyi..." İzah eder misiniz?
"Bilirim ki, kâh minare başında, kâh kuyu dibinde konuşuyorum. Neyleyeyim, zuhurat öyle. Şuâat ve şu kitapta mütekellim, âciz kalbimdir." İzah eder misiniz?
"Tevhid ile bütün eşyayı Vâhid-i Ehade isnad etmediğin takdirde, âlemde bulunan bütün efradın mazhar oldukları tecelliyat-ı İlâhiye adedince ilâhları kabul etmek mecburiyetindesin..." Ne demektir?
"Kesif bir şeyin âyinesi ne kadar latif olursa, o nisbette suretini vâzıh gösterir." Nuranî bir şeyin "âyinesi ne kadar kesif olursa, o nisbette esmanın cilvelerini cilâlı gösterir." Ne demektir?
"Cenâb-ı Hakk'ın günahkârları affetmesi fazldır, tâzip etmesi adldir. Evet, zehiri içen adam, âdetullaha nazaran hastalığa ölüme kesb-i istihkak eder. Sonra hasta olursa, adldir.." İzah eder misiniz?
"İnsanın lisanıyla yaptığı kavlî duâlar... Nebatatın lisan-ı ihtiyaçla yaptıkları ihtiyacî duâlar... Tahavvül, tekemmül şe’ninde olan şeylerin, istidadî duâlarıdır." Ne demektir?
"Eğer fencilerin iştihası gibi 'Şemsin sükûnuna, arzın hareketine bakmakla Allah’ın azametini anlayınız.' demiş olsaydı, delil müddeadan daha hafî olurdu." Ne demektir?
"Cenâb-ı Hakk’ın 'A’lem, Ekber, Erham, Ahsen' gibi esmâ ve sıfat ve ef’alinde kullanılan ism-i tafdil tevhide naks değildir. Çünkü maksat, bizzat ve hakikî..." İzah eder misiniz?
"İnsanın seyr-i ruhanisinde çok tabakalar vardır. Bir tabakada, insanlara huzur ve tevhid pek suhuletle nasip ve müyesser olur. Bir tabakasına da gaflet..." İzah eder misiniz?
"Tevfîk-i İlâhî refiki olan adam, tarîkat berzahına girmeden zâhirden hakikate geçebilir. Evet, Kur’ân’dan, hakikat-ı tarîkatı -tarîkatsız- feyiz sûretiyle gördüm..." Ne demektir?
"Hayvanattan olsun, nebatattan olsun, tevellüd ile tenasül şümulüne dahil olan her fert, veçh-i arzı istilâ ve tasallut etmek niyetindedir..." İzah eder misiniz?
"Onda biri dünyevi hayata, dokuzu hayat-ı bakiyeye sarf etmek gerektir." Akabinde "Bir saati de beş namaza ve baki ve sonsuz uhrevi hayata sarf etmek lazımdır." deniyor. Çelişki yok mu?
"Tesbihat, ibadat, gayr-ı mahdud envalarıyla her şeyde vardır. Fakat, her şeyin kendi tesbihat ve ibadetini bütün vecihlerini daima bilip şuur edinmesi lazım değildir..." İzah eder misiniz?
"Âlem-i bekaya delâlet eden berahinden maada, arkasında saflar teşkil edip dualarına bir ağızdan 'Âmin, âmin!' söyleyen enbiya, evliya, sıddıkîn imamları,.." İzah eder misiniz?
"Kenzü’l-Arş duasının feyzinden gelen bir nükte-i Kur’âniyede, yanlışlığın tarafımızdan nasıl karşılandığını sual eden..." Kastedilen risale Rumuzat-ı Semaniye midir?
"Ve insanda, şuur ve rızıkta zevk vasıtasıyla, ism-i Hakîm'in cilvesi parlak bir surette görünüyor." cümlesini izah eder misiniz; "ism-i Hakîm"in burayla münasebeti nasıldır?
"Koca kainatta yerleşmeyen iki rububiyet bir çekirdekte, belki bir zerrede yerleşmek lazım gelir." İzah eder misiniz?
"Kâinat içinde parmak karıştıran bir ortak bulunsa, en küçük bir çekirdekte hissedar olmak lazım gelir; çünkü o, onun numunesidir." Cüz-küll, cüz’i-külli ile izah eder misiniz?
"Bir çekirdeği halk etmek için, bir ağacı halk edebilir bir kudret lazımdır. Ve bir ağacı halk etmek için de kâinatı halk edebilir bir kudret gerektir." İzah eder misiniz?
"Elbette derece-i rububiyette hakiki bir hâkimiyet-i mutlaka, bir Kadir-i Mutlak'ta bütün şiddetiyle müdahaleyi reddetmek gerektir." İzah eder misiniz?
"İntizam vahdeti ve hâkimiyet infiradı iktiza eder." ne demektir, "Vahdet" ile "infirad" farklı mıdır?
"Hâkim-i Hakem-i Hakîm-i Zülcelali ve’l-Cemal" ifadesini, isimlerin manalarını ve farklarını izah eder misiniz?
"Böyle mübarek bir cemaatte, tevafukat-ı gaybiyeden daha ziyade kuvvetli bir işaret-i gaybiye var ve ben görüyorum, fakat herkese ve umuma gösteremiyorum." İzah eder misiniz?
"Nakkâş-ı Ezelî, şu kâinatı, kemalatını ve cemalini ve hakaik-i esmasını göstermek için öyle bir tarzda yazmıştır ki, bütün mevcudat hadsiz cihetlerle..." İzah eder misiniz?
"Beşerin âmâl ve ağrazı gayr-ı mahdud olduğundan, bu dar ve mahdud dünya istiab edemediğinden; her bir emirde ağraz-ı kesîre tezahüm ederek tehasud ve keşmekeş..." Ne demektir?
"Mülk ile melekût arasındaki hicap ne kadar incedir, aralarındaki mesâfe ne kadar büyüktür! Dünya ile âhiret arasındaki yol ne kadar kısa ve ne kadar uzundur..." İzah eder misiniz?
"Ene, haddizatında bir hava, bir buhar gibi iken, verilen ehemmiyete göre mâyi haline gelir. Sonra ülfetle kalınlaşır. Sonra gaflet ve isyan ile öyle kalınlaşır ki, sahibini yutar." Ne demektir?
"İ’lem eyyühe’l-aziz! Şu görünen âlem, İlâhî bir dükkân ve bir mahzendir. İçerisinde envâen türlü türlü mensucat kumaşlar, mekûlât yemekler, meşrubat şerbet..." İzah eder misiniz?
"İ’lem eyyühe’l-aziz! Cenâb-ı Hakka nâzır ve Ona vasıl olan yollar, kapılar, âlemin tabakaları, sahifeleri, mürekkebatı nisbetinde bir yekûn teşkil etmektedir..." İzah eder misiniz?
"Tabiatın iki ciheti vardır. Biri zahiridir ki, ehl-i gaflet ve dalâletçe hakikat zannedilmiştir. Diğeri bâtınıdır ki, san’at-ı İlâhiye ve sıbğa-i Rahmâniyedir..." İzah eder misiniz?
"Eğer âlâmın lezâize, nârın nura inkılâp etmesi emelinde isen, evkat-ı hamsede rükû ve sücud kancası ile gururun hortumunu bük, sık, başını kır, imanı doldur." İzah eder misiniz?
"Âlem-i ziya, âlem-i hararet, âlem-i hava, âlem-i kehrüba, âlem-i elektrik, âlem-i cezb, âlem-i esir, âlem-i misal, âlem-i berzah gibi âlemler arasında müzahame..." Ne demektir?
"Her şeyi tahrik eden zerrât-ı müteharrikenin, muayyen hadlerine kadar hareket ettikten sonra tevakkuf ve durmalarına dikkat eden adam anlar ki..." İzah eder misiniz?
"لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ اِلاَّ بِاللهِ cümle-i mukaddesesi, insanın, zerre vaziyetinden, insan-ı mü’min suretine gelinceye kadar camidiyet, nebatiyet, hayvaniyet, insaniyet..." İzah eder misiniz?
"Nur-u Muhammediye'den (asm) yaratılan madde-i aciniyeden, seyyarat ile şemsin o nurun macun ve hamurundan infisal ettirilmesine işarettir." Ne demektir?
"Onun marifetiyle elemler lezzetlere inkılap eder. Evet, onun marifeti olmazsa, ulum evhama tahavvül eder. Hikmetler illet ve belalara tebeddül eder..." İzah eder misiniz?