Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
Kur'ân'da zıtlık olmaması nasıl mu'cize olur? Bir yazarın yazdığı kitapta da zıtlık bulunmayabiliyor!..
"Kesretçe tevatür derecesindedirler, keyfiyetçe icma kuvvetindedirler." İzah eder misiniz, "tevatür" ve "icma" ne demektir, farkları nedir?
"Enbiyaya gelen vahyin ekseri melek vasıtasıyla olduğunu ve ilhamın ekseri vasıtasız olduğunu anlarsın?" Burada vasıtasız derken, iletişimin vasıtasız olması daha iyi değil midir?
"Şu nihayetsiz kelimât içinde en büyük makam Kur'ân'a verilmesinin sebebi şudur ki;.." Burada belirtilen sebebi açıklar mısınız?
Akıl ve kalp ittifakını nasıl anlamak lazım?
"Mu’cize-i Muhammedî, ayn-ı Muhammed'dir (a.s.m.)." cümlesini izah eder misiniz?
"Hem yalnız livechillâh, rıza-i İlâhî için, fazilet için amel eder, çalışır." cümlesini izah eder misiniz, insan mutlaka bir dayanak arar mı, dinsiz insanlar bunu neyle dolduruyor?
On İkinci Söz, İkinci Esas'ı genel hatlarıyla açıklar mısınız?
Kâinata her zaman mana-yı harfî cihetinden mi bakmalıyız, mana-yı ismî olarak bakmazsak, ilim-fen nasıl gelişir?
On İkinci Söz'ün Birinci Esas'ında genel olarak ne anlatılıyor, kısaca ifade eder misiniz?
"Fakat ehl-i vahdetü'ş-şuhudun meşrebi fark ve sahvdır. Ehl-i vahdetü'l-vücudun meşrebi mahv ve sekirdir. Sâfi meşrep ise, meşreb-i ehl-i fark ve sahvdır." ifadesini açıklar mısınız?
"Muhakkikîn-i sofiyenin vahdet-i vücudu, vahdetü'ş-şuhudu tazammun eder. İkincilerin, vahdetü'l-mevcudu tazammun eder." Bu cümleleri açıklar mısınız?
"Tabiat denilen ikinci şeriat dahi, mecmu-u kavanin-i itibariyeden ibarettir. Sıfat-ı kudretin hâssası olan tesir ve icada mâlik değillerdir." İzah eder misiniz?
"Her şey her şeyle bağlıdır. Bir şey her şeysiz yapılmaz. Bir şeyi halk eden, her şeyi halk etmiştir. Öyleyse, bir şeyi yapan Vâhid, Ehad, Ferd, Samed olmak zarurîdir." ifadesini açıklar mısınız?
MEHMED ÖĞÜTÇÜ (GÖNENLİ MEHMED EFENDİ)
"Bütün sadâlar ise, ya vazife başlamasındaki zikir ve tesbih ve paydostan gelen şükür ve tefrih veya işlemek neş’esinden neş’et eden nağamattır..." cümlesinin izahını yapar mısınız?
"Bütün mevcudât, o mü'minin nazarında, Seyyid-i Kerîminin ve Mâlik-i Rahîminin birer mûnis hizmetkârı, birer dost memuru, birer şirin kitâbıdır." cümlesini açar mısınız?
"Bütün zîhayat, firak ve zeval sillesiyle ağlayan yetimlerdir. Hayvan ve insan ise, ecel pençesiyle parçalanan kimsesiz başıbozuklardır." cümlelerini açar mısınız?
İkinci Söz'de, Seyyid-i Kerîm ve Mâlik-i Rahîm ibaresinde, neden seyyid ve malik sıfatlarına özellikle vurgu yapılıyor? Ve yine neden cennete çekirdek, küfüre tohum demiş?
"...Dağlar ve denizler gibi büyük mevcudat, ruhsuz, müthiş cenazeler hükmündedirler." cümlesini açıklar mısınız?
"Herkes ona dost ve akraba görünür. Bütün memlekette yaşasınlar ve teşekkürler ile bir terhisât-ı umumiye şenliği görüyor." deniyor. İkinci Söz'de geçen bu ifadeleri değerlendirir misiniz?
"Zira nihayet derecede adil, merhemetkar, raiyetperver, muktedir, intizamperver, müşfik bir melikin memleketi..." Neden özellikle bu sıfatlara vurgu yapılıyor?
"Biri hodbin talihsiz bir tarafa, diğeri hüdâbin bahtiyar diğer tarafa sülûk eder, giderler." cümlesinin izahı nasıldır?
"Aklını başına al, kalbini temizle; ta şu musibetli perde senin nazarından kalksın, hakikati görebilesin." cümlesini izah eder misiniz?
"İ’lem eyyühe’l-aziz! Bir şeyden uzak olan bir kimse, yakın olan adam kadar o şeyi göremez." Bu cümleyi devamıyla izah eder misiniz; neye binaen söylenmiş bu ifade?
"Eğer heva sahibi, bu esbab-ı zahiriyeyi görüp, Müsebbibü'l-Esbabdan gaflet etmese, itirazlarını tamamen Allah'a tevcih eder." cümlesini izah eder misiniz?
"Vicdan lâkaytlığa alışır, cumudet peyda eder." ifadesinin geçtiği yeri yorumlar mısınız?
"Sa'd ve Seyyid, top gibi küreyi ellerinde tutmuşlar her tarafına temaşa ediyorlar." ifadesini nasıl anlamalıyız?
"O kelâm emir veya nehiy olursa, irade ve kudreti tazammun ettiğinden, derecesine göre tezâuf ediyor." cümlesini izah eder misiniz?
"Bilirsiniz ki, her âyet için bir zahir var, bir bâtın var; bir had var, bir muttala' var." ifadesini açıklar mısınız?
"Kur’ân bütün beşerin tabakatına hitap ve deva olduğu için,.." Mukattaa harfler herkese hitap ediyor mu?
"İ’lem eyyühe’l-aziz! İnsanın ba’delmevt, Hâlık-ı Rahmân ve Rahime rücûu hakkında ilânat yapan..." Devamıyla izah eder misiniz?
"İ’lem eyyühe’l-aziz! Gafil olan insan, kendi vazifesini terk eder, Allah’ın vazifesiyle meşgul olur..." Devamıyla izah eder misiniz?
"Her iki hayatın levazımatı, Mâlikü’l-Mülk tarafından verilmiştir." cümlesini izah eder misiniz?
"O sehba ağacı da daima teceddüd etmekte olan ahval-i alemi seyyal manzaraları seyretmeğe alet ve vasıta olur. " ifadesini nasıl anlamalıyız?
"Âlemin fihristesi hükmünde olan insan fabrikasında dokunan mensucat o hakikati tenvir eder." cümlesini izah eder misiniz?
"İ’lem eyyühe’l-aziz! Görüyoruz ki, Sâni-i Hakîm, kemâl-i hikmetiyle, pek âdi şeylerden pek harika, mu’cize-i mensucat yapıyor..." devamıyla izah eder misiniz?
"Hakikat telâkki olunan hayalin ömrü kısadır." İzah eder misiniz; hakiki dine ait veya güzel bir şeyi hayal etmek, bunlar kısa mı nasıl anlamak gerekir?
On Birinci Söz'de temsilden hakikate geçerken; "Ocak ve matbah ise kalbinde ateş taşıyan..." ifadesi kullanılıyor. Ancak temsilde bu ifade geçmiyor, nasıl anlamalıyız?
"Melik-i Kadîr ki, semavat ve arzı altı günde yaratarak arş-ı rububiyetinde de durup,.." Arş-ı rububiyette durmak ne demektir? Semâvat ve arzın altı günde yaratılması meselesini izah eder misiniz?
"Bu Söz’de ele alınan üç konudan birisi hilkat-i insanın muamması olarak nazara veriliyor. İnsanoğlunun yaratılışının bir muamma olmasının imtihan sırrıyla bir alâkası var mıdır?
"Âlem çarşısında dizilmiş ve zeminin yüzüne serpilmiş bütün nimetlerin ilânâtıyla hamd ve medhinizi bildiriyorlar." Nimetlerin şükür ve hamdetmesi nasıl oluyor?
On Birinci Söz'de bulunan hayatın gayesi, mahiyeti, sûreti bölümlerinin, Kur'an ayetlerinden mehazları var mıdır; hangi ayetlerdir?
"Onların şu edepli muamele ve vaziyetleri o padişahın hoşuna geldiğinden, onları has ve yüksek ve tavsif edilmez diğer bir saraya davet etti, ihsan etti." cümlesini izah eder misiniz?
"Maahaza, o gibi şeyler kasti olmasaydı, şekillerinde hikmetli tehalüf olmazdı." cümlesini nasıl anlamalıyız?
"Bazen de cemal, celalden tecelli eder. Evet, cemalin gözünde celal ne kadar cemildir; celalin gözünde dahi cemal o kadar celildir." Bu konuyu izah eder misiniz?
"Cemalin gözünde celal ne kadar cemildir; Celalin gözünde dahi cemal o kadar celildir." cümlesini açıklar mısınız?
"Nefis hizmet zamanında geri kaçar. Ücret vaktinde ileri safa hücum ediyor." Bu cümleyi açıklayabilir misiniz; “ücret vakti”nden kastedilen nedir?
"İ'lem eyyühe'l-aziz! Esmâ-i hüsnâyı tazammun eden bazı fezlekelerle âyetlere hâtime verilmekte ne gibi bir sır vardır?" Burayı cevabıyla birlikte izah eder misiniz?
İSMET GÜLCÜGİL (BÖKE)