Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
İşaratü’l-İ’caz için "Dört sebebe binaen gayet muhtasar ve îcazlı bir tarzda yazılmış." denilmiş, ama üç sebep sayılıyor?
"Risaletü’n-Nur’un kerametinin bu havalide zuhur eden çok tereşşuhatından bir iki hadise beyan ediyorum." Kerametleri yazma nedeni nedir?
"Gözümüzle her vakit müşahede ettiğimiz bu çok harika eserlerin gayet küçük, ehemmiyetsiz şeylerden tezahürü, bilbedahe ferdiyet ve ehadiyeti gösteriyor." İzah eder misiniz?
"Sultan-ı Ezeli Ferd ve Ehad olduğundan hiçbir cihetle ihtiyaç yok, eğer faraza ihtiyaç olsa her şeyin imdadına bütün eşyayı gönderir." İhtiyaç konusu ile birlikte açar mısınız?
"Mağlub düşen düşman ordusunun bir müşirini, belki binler adamla beraber, o intisab kuvvetiyle esir edebilir." İzah eder misiniz?
"Çiçek mührü kimin ise, bütün zemin yüzündeki o nevi çiçekler, o zatın kelimeleri hükmünde olduğuna ve o bahçe dahi onun yazısı olduğuna" nasıl delalet ediyor?
"Kainatın alemleri, envaları ve unsurları öyle birbiri içine girift olarak girmiştir ki, kainatın heyet-i mecmuasına malik olmayan bir sebep..." İzah eder misiniz?
"Bu kainatın lambası olan güneşin bir olması, umum kainat birinin olmasına işaret ettiği gibi..." Bir, neden "bir"i gösteriyor?
"Her bir insanın siması göz, kulak, ağız gibi aza-yı esaside birbirine benzediği halde, birer alamet-i farika ile hiçbirisine tamam benzemez." İkiz veya üçüzler var, nasıl anlayabiliriz?
"Siz sahipsiz değilsiniz. Kainat kabzasında bulunan bir Zatın, aleme rahmet gönderdiği bir istinadgahınız vardır." Kimdir?
Birinci Mektup'taki hayat mertebelerine göre, cennet kaçıncı tabaka-i hayat taksimatında yer alır?
"Meyvelerinin tarzında ve kıtasında On Birinci Meselesini dahi yazıp dört-beş nüsha Hizb-i Nuriye varsa ve beş-altı Hizb-i Kur’aniye ile..." İzah eder misiniz?
"Fakat insanların o kavanin-i rububiyetin hüsn-ü cereyanlarına, yine emr-i İlahi ile suri bir hizmeti var." İzah eder misiniz?
"Yalnız iki yüz bin hayvanat taifelerinin ve iki yüz bin nebatat envaının atkı ipleriyle dokunan nakışlı şu sikkeye bak..." Buradaki "atkı ipi" benzetmesini nasıl anlayabiliriz?
"Gayet muntazam, fakat gizli sikkeler" ne demektir, izah eder misiniz?
"Öyle bir tesanüd, öyle birbirine muavenet, öyle birbirinin sualine cevap vermek ve birbirinin imdadına koşmak ve birbirine sarılmak, birbiri içine girmek..." Misal verir misiniz?
"Bütün kâinata tasarruf edemeyen bir zat, hiçbir cüzüne hakiki malik olamaz." cümlesini izah eder misiniz?
"Ferdiyet cilvesi, kâinat yüzünde öyle bir sikke-i vahdet koymuştur ki, kâinatı tecezzi kabul etmez bir küll hükmüne getirmiştir." Vahid ve Ehad isimleriyle birlikte izah eder misiniz?
"Elbette o sıfatların ve o fiillerin medar-ı zuhurları, belki medar-ı kemalleri, belki medar-ı tahakkukları olan..." Medar-ı kemal ile izah eder misiniz?
"Haşmet-i rububiyetin ve saltanat-ı uluhiyetin cilveleri dahi, o dellal-ı saltanat-ı rububiyet olan zat-ı Ahmediyenin risaletiyle bilinir, görünür, anlaşılır, tasdik edilir." İzah eder misiniz?
"İsm-i Cemilin bir cilvesi olan bütün cemaller, yani, cemal-i zat, cemal-i esma, cemal-i sanat, cemal-i masnuat o ayine-i Ahmediyede görülür, gösterilir." Ne demektir?
"Rahmet-i vasia, o Rahmeten lil-Âlemin ile tezahür eder. Ve ism-i Vedudun cilvesi olan tahabbüb-ü İlahi ve taarrüf-ü Rabbani, o Habib-i Rabbül-Âlemin ile netice verir..." Ne demektir?
"İsm-i Hakem ve Hakîmin cilve-i azamı ile azami derecede risalet-i Ahmediyeyi iktiza ediyor; öyle de esma-i hüsnadan Allah, Rahman, Rahim..." İsimlerin kullanılmasının hikmeti nedir?
"Zarurat ve incizab ve temayül ve tecarüb ve tecavüb ve tevatür, o katarat ve lemeatı musafaha ettirerek, ortalarındaki mesafeyi tayyedip bir havz-ı âb-ı hayatı..." Ne demektir?
"Sair şuabâta nisbeten medaris terakki etmemiştir. Bunun da sebebi; kitaba nazarla istinbat-ı mes'ele etmek olan isti'dadı, meleke-i ilim yerinde ikâme olunmuş..." Ne demektir?
"Ruh-u kulüp ittihad-ı kulubdadır. Ve mizac-ı hayat-ı hükûmet, kulüplerin imtizacındadır. Perişan ve tabakat-ı ağraz içinde yeni uyanmış..." İzah eder misiniz?
"Bu devletin mâbihil-hayatı ve dini, Din-i İslam olduğundan; her bir Osmanlı İ'lâ-yı şevket-i İslamiyeye mükellef ve her bir mümin İ'lâ-yı Kelimetullaha muvazzaftır." Ne demektir?
"Nasılki bir söz, maâni-yi saneviyye tesmiye edilen maksatları ile fikirleri bazen tenvir ya da karartması olduğu gibi; öyle de bir kelam, ‘maâni-i ûla’ tabir edilen..." Ne demek?
"Mizah gazetelerin paslı mir’atlarında; üçüncü arkadaşın müşairane vaktinde kafiye-i 'sâ'i bulmak için... Bu paslı, müzahref ayine içinde bunun suretini görüyoruz." Ne demektir?
"Mesleklerinden irticâa kadar çok merâtib ve menâzil vardır. 'Londra’da olmayan elbette Çin’dedir. Cerbezeli ve safsatalı olmayan elbette ebleh ve gabîdir.' diyenler..." Ne demek?
"Menhec-i cumhûrîden çıkmış şükûk ve evhâm, iki taraf atılmış yanında cadde yapsa, o evhâmla çarpışmak, ona zarûrî olur. O mağrur serseri..." Ne demektir?
"Lisana âşina olmayan evlâd-ı Ekrad yalnız medaris-i ilmiyeyi mâden-i kemâlat bilmeleri ve mekatib muallimlerinin lisan-ı mahalliye adem-i vukufiyetleri cihetiyle" maariften neden mahrum?
"Kulüb ki efkar-ı umumiyenin ma’kes ve mevcudiyet-i kavmiyenin mir’at ve mihrakıdır. Biz ki güya akıl ve marifetimiz, kuvvet ve cesaretimizde mündemiç ve münteşirdir..." Ne demek?
"İnsanda kaderin sikkesi lisandır. İnsaniyetin sureti ise sahife-i lisanda nakş-ı beyan tersim ediyor. Lisan-ı maderzad ise tabii olduğundan, elfaz davet etmeksizin zihne geliyor." Ne demektir?
"İhtilaf, hodfuruşluk, meyl-ül ağalık, milleti istihdam, aldanmak ve aldatmak, suni Kürtlük muktezasından gösterilse; şahit olunuz, o Kürtlükten istifamı veriyorum." Bu Kürtçülük değil mi?
"Etfalın talimi kasrî ve cebrîdir. Etfala benzeyen akvamın terbiye ve talimleri de cebrî gibi olacaktır. Bu zaman-ı hürriyette kasır, şevk ve muhabbet olacaktır..." Ne demektir?
"Efkâr-ı âmmenin meşverette feveranı olsa, hâr u haşâk makamında olan bazı akaid-i bâtıla ve fırak-ı dâllenin bid'atları ki, umum ehl-i İslâmı dağdar-ı teessüf etmiş." Ne demek?
"Desen: 'Hata bizdendi, Medenî olmalıyız?' Ben de derim: 'Hatamız, hata-i hasmın aksidir. Gölge ile uğraşmak, asıl hasmın hücumu, hem dahi temerrüdü, Onunla teshil olur.'.." Ne demektir?
"Fermanına mü’minane imtisal etsek, gelir Allah’ın va’di. Âlem-i İslâmın, hak ve hürriyetinin, istirdadı için, biiznillahi Teâlâ, tedâfü’den taarruza geçiyor.." İzah eder misiniz?
"Ey mebuslar, iyi muvazene ediniz, ta ki حَفَظْتُمْ شَيْئًا وَ غَابَتْ عَنْكُمْ اَشْيَٓاءُ beyti size handezen-i istihfaf olmasın. Elhasıl, adalet ne unvanla olsa, adalettir..." İzah eder misiniz?
"İslâm'a Yakışan Hudabinâne İnsaftır. Hodbinane Tenkid Değil! En müthiş marazımız, hem mânevî musibet; cerbeze ve gurura dayanan şu tenkiddir..." İzah eder misiniz?
"Eğer hakiki aşık, yolunda fena gitse, ya tabirde hata etse, ya tavsifde yanılsa, yine maşuka gider. Maşuktur onu çeker, yolunu da şaşırtmaz..." İzah eder misiniz?
"Ecnebiler bu cemiyyet-i ahlakiyye ve mürşidaneyi istihsan etmeleri gerektir... İttihad-ı Muhammedî (asm) onların vahşetine karşı taassub ve husumet göstermeğe mecbur idi." Ne demektir?
"Dua kat’an samimi ise kabul olur gehî aynen gehî mânen./ Fakat şart-ı taleb, de’b-i edeb daim olur lâzım./ Edeb yoksa niyaz olmaz./ Tehevvüskâri nâzvârî itâbvârî dua olmaz..." İzah eder misiniz?
"Biz bu İttihâd-ı Muhammedî ile isteriz ki, umum millet de asker gibi müttehid ve yek-vücud olsun. Ve o muhabbet ve uhuvveti kuvveden fi‘le çıkarsınlar..." İzah eder misiniz?
"Bir kere mabeynde yırtıldı. Şişli'de bir Ermeninin evine düştüm. Orada yırtıldı. Şekerci Hanına düştüm. Orada da yırtıldı. Tımarhaneye düştüm. Şimdi de tarassudhaneye..." Ne demek?
"Bir adam kıymet ve istidadı mazhar olduğu rütbe ve hâkimiyetinin madûnunda olsa, tefritten teberrisini göstermek için tekebbür ve mâfevkinde olsa..." İzah eder misiniz?
"İşte Bahr-i Ummanın en derin bir yerini kendine makarr etmiş, yüzlerce menzillere havi olan bir cisim, tahtaları pek ince, tahtalbahir içine, sen karınca..." İzah eder misiniz?
"Ben ki; İslâmiyete, maarif-i İslâmiyeye, ulemâya, talebeliğe ve Osmanlılığa ve hilafete ve İttihad-ı Muhammediyeye ve Kürdlüğe intisabım cihetiyle..." İzah eder misiniz?
"Ben şimdiye kadar hilaf ile vifakı yapmak fikrindeyim. Enaniyete karşı gelmek, daha ziyade kabarmak havfiyle..." Ne demektir?