Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Kâinatın irtibatını, hayatını temin için, hilkatte cereyan eden namuslar, kanunlar kâfi gelmez mi?" Burada ne denilmek isteniyor?
"Fıtratın namuslarına nüfuz eden kuva-yı sâriye ile tâbir etmişlerdir." İzah eder misiniz?
"Arzda idrakli bir mahlûkun bulunmuş olduğuna... Yaptıkları fesattan dolayı insanlarla mübadele edilmişlerdir." İzah eder misiniz?
"İnsanın ahvâli, vaziyetleri ne tabiatın iktizasıdır ve ne de fıtratın icabıdır; ancak bir câilin ca’li iledir." İzah eder misiniz?
"Melâikenin اَتَجْعَلُ ile yaptıkları istifhamdan maksat, جَعْل'e itiraz, جَعْل'i inkâr etmek değildir." İzah eder misiniz?
Meleklerin, insanların isyanlarını bilmeleriyle alakalı kullanılan "Levh-i Mahfuza bakıp ondan almışlardır." ifadesini nasıl anlayabiliriz?
"Arz, takvâ üzerine tesis edilmiş bir mescid hükmündedir." İzah eder misiniz?
"Cenâb-ı Hak, hayr-ı mahz olarak melâikeyi yaratmıştır, şerr-i mahz olarak da şeytanı yaratmıştır." İzah eder misiniz?
"Yirmi senedir daha şu âyeti tefsir ediyorum; bitiremedim ki tefsirin ikinci cildini yazayım." Ne demektir?
"Müşterilere gösterilmek üzere kumaş toplarının açılıp arz edildiği gibi, eşyanın envâı da bast edilerek enzar-ı melâikeye gösterilmiştir." İzah eder misiniz?
"İlmin ulüvv-ü kadrine ve kadrinin yüksek derecesine ve hilâfete mihver olduğuna işarettir... İsmin ayn-ı müsemmâ olduğuna kail olan Ehl-i Sünnetin mezhebine işarettir." İzah eder misiniz?
"Cenab-ı Hak, Âdem'i (a.s.) ... Ulvî bir vicdan ve ihatalı on duyguyla teçhiz etmiştir." Buradaki "on duygu" nelerdir?
"Evvelce, İblisin enaniyet ve kibrine kanarak yaptıkları istifsardan pişman olarak..." İlk emirde secde etmeyen melek oldu mu?
"Cenâb-ı Hakk'ın arzında beşerin halife olması, Allah’ın hükümlerini icra ve kanunlarını tatbik etmesi içindir. Bu ise, tam bir ilme mütevakkıftır." İzah eder misiniz?
"Beşerin henüz keşfedemediği çok mucizeler vardır; istikbalde yavaş yavaş keşfine muvaffak olur." Bu keşfiyatlar neler olabilir?
"Bir ifritin Hazret-i Süleyman'a 'Gözünü açıp yummazdan evvel Belkıs'ın tahtını getiririm' demesi" Kur'an'da ve Sözler'de âlim birisi diye geçiyor, burada neden ifrit denilmiş?
"Evet, mazi, istikbalin âyinesidir; istikbalde vücuda gelecek icatlar, mazide kurulan esas ve temeller üzerine bina edilir." İzah eder misiniz?
"Sizin Âdem hakkında lisanla izhar ettiğinizi ve kalben gizlediğinizi bilirim." Meleklerin kalbi var mı?
"Ve hiçbir yıldız yoktur ki, mevzun hilkatiyle, muntazam vaziyetiyle ve nurani tebessümüyle ve bütün yıldızlara mümaselet ve müşabehet..." İzah eder misiniz?
"İslâmiyetin, hakikati kabul ve safsatalı evhamı reddetmek şânındandır." İzah eder misiniz?
"İslamiyet’in menşei ilim, esası akıl olduğuna işaret eder." İzah eder misiniz? Kur'an ve İslamiyet'in emirlerinin bütünü akıl ve mantığa uygundur denilebilir mi?
"Cenab-ı Hakk'a yapılan misil, onun zıddı olur. Bir şey hem zıd, hem misil olamaz ve bir şeyin zıddı, ona misil olamaz." Bu nasıl oluyor, her şey için geçerli mi?
"Allah’ın daima hâzır olduğunu düşünmek lüzumuna ve nehyin menşei, şerikin Allah için yapılışı olduğuna işarettir." Ne demektir?
"مِنَ الثَّمَرَاتِ’deki مِنْ beyan ile karışık ibtidayı ifade eder. Bu itibarla اَخْرَجَ’ye mef’ul olamaz, ancak sâmi’in fehmine göre tayin edilen mef’ul-ü mukadderdir." Ne demektir?
"Yağmur suyunun acib bir su olup, nizamı garip, imtizâcât-ı kimyeviyesi size meçhul olduğuna işarettir." Su, hidrojen ve oksijenin imtizacından meydana gelmiyor mu, ne dersiniz?
"Yalnız insanın indallah kerameti olduğu için" Ne demektir, buradaki kerameti nasıl anlayabiliriz?
"Nasılki bir küllî bütün cüz'iyatında mevcud olduğu halde, ne o küllîde tecezzi ve inkısam olur ve ne de cüz'iyatında müzahame ve müdafaa olur." İzah eder misiniz?
"Zahire bakılırsa insan bir zerre hükmündedir... İnsanın taşıdığı ruha, kafasına taktığı akla, kalbinde beslediği istidatlara nazaran bu âlem-i şehadet dardır, istiab edemez." İzah eder misiniz?
"Arzın tefrişine sebep, yani vesile, insandır. Bu misafirhanedeki ziyafet onun namına verildi. Fakat istifade, insanlara mahsus ve münhasır değildir." İzah eder misiniz?
"Sıfatlar da mümkinattan oldukları cihetle, Sânie delâlet ettiklerine işarettir... Gayr-ı mütenâhi ahval ve keyfiyetleri kabul etmekte müsavidirler..." İzah eder misiniz?
"Takvâ, tabakat-ı mezkûrenin ibadetlerine terettüb ettiğinden, takvânın bütün kısımlarına, mertebelerine de şâmildir." İzah eder misiniz?
"İnsanları ibadet teçhizatıyla mücehhez olduklarını gördüğünüzden onlardan takvayı reca ve intizar edebilirsiniz." İzah eder misiniz?
"İbadet yaratılışın ücreti ve neticesidir. Bu itibarla sevap ibadetin ücreti olmayıp, ancak Cenab-ı Hakk'ın kereminden olduğuna işarettir." İzah eder misiniz?
"Binaenaleyh, burada رَبِّ kelimesinin اَلَّذِى ile vasıflandırılması Cenâb-ı Hakkın marifeti, hakikatiyle olmayıp ancak ef’âl ve âsârıyla olduğuna işarettir." izah eder misiniz?
"Sizin o misâkı terk etmeniz, amden değil; belki sehiv ve nisyandan ileri gelmiştir." İzah eder misiniz?
"نَاسْ aslında nisyandan alınmış bir ism-i fâildir." izah eder misiniz, nasıl bu şekle girmiş?
"Öyle ise ibadette insanların kusurları umum kâinata tecavüzdür." cümlesini nasıl anlayabiliriz?
"Farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir." İzah eder misiniz?
"Tevessümü ifade eden اَىُّ kelimesi, hitabın umum kâinata şâmil olup, yalnız farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir." İzah eder misiniz?
"Kalbiyle teslim ve inkıyada, aklıyla iman ve tevhide, kalıbıyla amel ve ibadete mükelleftir." İman mahalli akıl mı kalp mi?
"İnsanlara ibadetlerin teklifinden hasıl olan meşakkatin, hitab-ı İlahiye mazhariyetten neş'et eden zevk ve lezzetle tahfif edilmesidir." İzah eder misiniz?
"İbadet, şükürdür. Şükür, Mün’ime edilir; yani nimetleri veren zata şükretmek vaciptir." İzah eder misiniz?
"Tesir-i hakikînin esbaba verilmesi bir nevi şirktir." Onun yüzünden oldu; gibi ifadeleri kullanmak şirke götürür mü?
"İnsanlar ilk yaratılışında ibadete istidatlı ve takvaya kabiliyetli olarak yaratılmışlardır." İbadet ve takva münasebetini nasıl anlamalıyız?
"Mâbudun vücuduna üç türlü delil vardır: Âfakî, Nefsî, Usulî." İzah eder misiniz?
"Münafıklara nazaran, ihlasa emirdir." Münafığın tek eksiği ihlas mı, aslında önce iman etmeye muhtaç değiller mi?
"Sâmilerin o meyillerini tatmin etmekle makamın iktizası üzerine Kur'ân-ı Kerim, onları sâmilerin huzuruna götürüp kendilerine hitap ile tevcih-i kelâm etmiştir." İzah eder misiniz?
"Îcab, mûcibin vücuduna bürhandır." ne demektir?
"Sâni-i Kadîm-i Ezelî, kâinatın ihtiva ettiği eşyanın cismiyet, cihetiyet, tagayyür, temekkün gibi istilzam ettikleri levazım ve evsaftan berî ve münezzehtir." İzah eder misiniz?
"Noksaniyet, maddiyatın mahiyetlerindeki istidadın kılletinden ileri gelir." İstidadı veren Allah olduğuna göre; kusur -hâşâ- Allah'a rücu etmez mi?