Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
ÖMER NASUHİ BİLMEN
"Şerr-i kalil için hayr-ı kesir terk edilmez. Terk edilirse, şerr-i kesir olur; zekât ve cihadda olduğu gibi." Zekâtın misal verilmesi ile izah eder misiniz?
"Hatta bir zatın hakaik-i hakikiyesi yedi ise, hakaik-i nisbiyesi yedi yüzdür." Ne demektir?
"Hakaik-i nisbiyeden kâinatın envaına bir vücud-u vahid in'ikas etmiştir." İzah eder misiniz?
"Kâinattaki nizam, ancak hakaik-i nisbiyeden doğmuştur." ne demektir, misal verir misiniz?
ÖMER LÜTFİ GEDİKOĞLU
Çirkinlik ve şerre "hakaik-i sabite" deyip, güzellik ve hayra da "hakaik-i nisbiye" diyebilir miyiz?
"Şerler, kubuhlar, noksanlar ise hüsünlerin, hayırların, kemallerin arasında görülmeyecek kadar dağınık..." Şer ve çirkinlik, hayır ve güzelliğin yanlış kullanılmasından mı çıkar?
"Korkunç bir şeyi gören adam, korku ve hayret içinde kalır, sonra firar etmeye meyleder. Âciz olduğu takdirde tevekkül eder, sonra tesellî yollarını arar." İzah eder misiniz?
ÖMER KUŞ
"Peygamberlerin meslekleri birbirine uymadığı gibi, ibadetleri de birbirine muhaliftir." Meslekten maksat nedir; peygamberlerin geliş gayesi aynı değil mi?
"Mesleklerinin etrafı mahdut ve işlek bir cadde olduğuna ve o caddeye girenlerin bir daha çıkmamalarına işarettir." İrtidat ile izah eder misiniz?
"Terbiyenin kemali, nimetlerin tevali ve teakubu ile olur... Enbiya, şüheda, suleha, ulema rahmettirler. Çünkü nimet-i kâmile, ancak dindir." Allah'tan istenen istiane devrin imamları olabilir mi?
"İtikadda da ta’til ifrattır, teşbih tefrittir, tevhid vasattır." İzah eder misiniz?
"Fiillerin bidayetini irade-i cüz'iyeye, nihayetini irade-i külliyeye veriyor." Fiil başlangıcının "O dilemedikçe siz dileyemezsiniz." mealindeki ayet ile tevfiki nasıldır?
"Kuvve-i gadabiyenin tefrit mertebesi, cebanettir ki korkulmayan şeylerden bile korkar. İfrat mertebesi tehevvürdür ki, ne maddî ve ne mânevî hiçbir şeyden korkmaz." İzah eder misiniz?
"Kuvve-i şeheviyenin yemek, içmek, uyumak ve konuşmak gibi füruatında da bu üç mertebe mevcuttur." Kuvve-i gadabiyenin furuatı belirtilmemiş, bunlar nelerdir?
Din ile alakalı işlerde ifrat, tefrit ve vasat nasıl olur?
İnsanın had altına alınmamış üç kuvvesi hangisidir; bunların ifrat, tefrit ve vasat mertebeleri nelerdir?
İnsanın fıtratındaki latifelere sınır konulmamış. İnsan bir latifeyi vasat yolda kullanınca mı Allah'ın bir ismi insan üzerinde tecelli ediyor?
"Tagayyür, inkılâp ve felâketlere mâruz ve muhtaç şu insan bedeninde iskân edilen ruhun yaşayabilmesi için üç kuvvet ihdas edilmiştir." İzah eder misiniz?
Üstad İşaratü'l-İ'caz'da iffet, hikmet ve şecaatten adalet doğduğunu söylüyor. Aynısını Eflatun da söylüyor. Bu bir tevafuk mu?
"En büyük hidayet, hicabın kaldırılmasıyla hakkı hak, bâtılı bâtıl göstermektir." İzah eder misiniz?
"Duygular, âfâkî ve hâricî deliller, enfüsî ve dahilî burhanlar, peygamberlerin irsaliyle, kitapların inzali gibi vasıtalar itibarıyla da hidayetin mânâsı taaddüt eder." İzah eder misiniz?
"İstenilen şeylerin ayrı ayrı ve müteaddit olması اِهْدِنَا mânâsının da ayrı ayrı ve müteaddit olmasını icap eder. Sanki اِهْدِنَا dört masdardan müştakdır..." Devamıyla izah eder misiniz?
"Çünkü iane ve tevfik, ibadete mukaddemedir." cümlesini izah eder misiniz? İane ve ibadet arasında nasıl bir münasebet vardır?
"اِيَّاكَ kelimesinin tekrarlanmasındaki hikmetin; hitap ve huzurdaki lezzetin arttırılmasına; ayân makamının burhan makamından daha yüksek olduğuna;.." İzah eder misiniz?
"Şeriat-ı fıtriye-i kübrâya tabi olarak hayret ve muhabbetle kudret ve azametin arşı altında sâcid ve âbid olmuş olur." İzah eder misiniz?
Fatiha'daki "na’budu", ifadesinde kastedilen cemaatler hangileridir?
"Elfaz okunurken manalarını düşünmek, belagat mezhebinde vacip olduğuna işarettir." Belagat mezhebinin konuyla münasebeti nedir?
"İyya" ne demektir, "ke" ne demektir; Arapça manalarını ayrı ayrı verir misiniz? Ayrıca "ke"nin oradaki paragrafla bağlantısı nedir?
"ِيَّاكَ نَعْبُدُ'daki ك zamirinde iki nükte vardır. Birincisi: Mâkablinde zikredilen sıfât-ı kemâliyenin ك zamirinde müstetir ve mutazammın olduğuna işarettir..." İzah eder misiniz?
"Daire-i esbabda iken tabiatıyla, vehmiyle, hayaliyle daire-i itikata bakmak ve keza daire-i itikatta iken, ruhuyla, imanıyla daire-i esbaba bakmak..." İzah eder misiniz?
"Ve keza, bir gün veya bir sene zarfında vukua gelen küçük küçük kıyametleri, haşirleri gören bir adam, saadet-i ebediyenin, insanlara ihsan edileceğine şüphe edemez." İzah eder misiniz?
"Kezalik yevm, sene, ömr-i beşer ve ömr-i dünya içinde tayin edilen manevi millerden birisi devrini tamam ettiğinde, ötekilerin de devirlerini ikmal edeceklerine hükmedilir." İzah eder misiniz?
"Hâtemü’l-Enbiya'dan sonra şeriat-ı kübrası, her asırda, her kavme kâfi geldiğinden, muhtelif şeriatlara ihtiyaç kalmamıştır, ayrı ayrı muallime de lüzum görülmemiştir." İzah eder misiniz?
"Şu âlemin, insanlarca, hakir ve hasis sayılan bazı şeylerine kudret-i Ezeliyenin bizzat mübaşereti azamet-i İlâhiyeye münasip görülmediğinden,.." İzah eder misiniz?
"Rahmetin rahmet olması ve nimetin nimet olması, ancak ve ancak haşir ve saadet-i ebediyeye bağlıdır..." İzah eder misiniz?
"Terbiyenin iki esası vardır. 'Rezzak' mânâsına olan اَلرَّحْمٰنِ birinci esasa, 'Gaffar' mânâsını ifade eden اَلرَّحِيمِ de ikinci esasa işaretleri için birbiriyle bağlanmış." İzah eder misiniz?
"Âlemin ihtiva ettiği uzuvların birer âkıl, birer mütekellim suretinde tasavvur edilmesi, belâgatin en makbul bir prensibidir..." İzah eder misiniz?
"اَلْعَالَمِينَ Bu kelimenin sonundaki يِنَ yalnız i’rab alâmetidir, عِشْرِينَ، ثَلاَثِينَ gibi. Veya cem’ alâmetidir; çünkü âlemin ihtiva ettiği cüzlerin her birisi bir âlemdir." İzah eder misiniz?
"Cenab-ı Hak, her şey için bir nokta-i kemal tayin etmiştir ve o noktayı elde etmek için o şeye bir meyil vermiştir. Her şey, o nokta-i kemale doğru hareket etmek üzere,.." İzah eder misiniz?
"Müşahhas olan bir şeyin umumî bir mefhumla mülâhaza edildiğine binaen, Zât-ı Akdes de müşahhas olduğu halde, Vâcibü’l-Vücud mefhumuyla tasavvur edilebilir." İzah eder misiniz?
"O vakit insan, ruhuyla, cismiyle âlem-i şehadet ve âlem-i gayba bir hülâsa olur ve her iki âleme tecellî eden, insana da tecellî eder." Bu cümlenin izahını yapar mısınız?
"Esmâ-i hüsnâdan her birisinin tecellîgâhı olan her bir âlemden bir örnek, bir nümune, insanın cevherinde vedîa bırakmıştır." İzah eder misiniz; esmâ-i hüsnâya ayinelik nasıl olur?
"Hamdin en meşhur mânâsı, sıfât-ı kemâliyeyi izhar etmektir." İzah eder misiniz?
"اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ cümlesi, herbiri niam-ı esasiyeden birine işaret olmak üzere, Kur’ân’ın dört sûresinde tekerrür etmiştir." İzah eder misiniz?
"Mebde ve me’haz itibarıyla “rikkatü’l-kalb” mânâsını ifade eden bu iki sıfatın Cenâb-ı Hak hakkında kullanılması caiz değildir..." Sual ve cevabı izah eder misiniz?
"Gizli ve küçük nimetleri insanlara göstermek ve insanları onların vücuduna ikaz etmek, daha lâyık ve daha lâzımdır. Bu itibarla, şu meselemizde tedellî değil, terakki vardır." İzah eder misiniz?
"Rahmân büyük nimetlere, Rahîm küçük nimetlere delâlet ettikleri cihetle, Rahîm’in, Rahmân’dan sonra zikri, yukarıdan aşağıya inmek mânâsına..." İzah eder misiniz?