Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Sivrisineğin yaratılışı, san’atça filin hilkatinden dûn değildir. Kelam sıfatı da aynen kudret sıfatı gibidir." İzah eder misiniz?
"Madem bütün güzelliklerin menbaı vücuttur ve bütün çirkinliklerin madeni ademdir. Elbette vücudun en kuvvetlisi ve en yükseği ve en parlağı ve ademden en..." İzah eder misiniz?
"Evet, nasıl ki insanın anasırları kainatın unsurlarından ve kemikleri taş ve kayalarından ve saçları nebat ve eşcarından ve bedeninde cereyan eden kan..." İzah eder misiniz?
"Geçen baharın defter-i amalinin sahifeleri ve hidematının sandukçaları olan tohumları, çekirdekleri muhafaza eden ve ikinci baharda gayet şaşaalı..." Misalle izah eder misiniz?
"Gafletten ve kısmen de ehl-i dalâletten gelen zulümat evhamlarıyla bize firaklı ve karanlıklı görünen berzah memleketi, ahbapların mecmaıdır." İzah eder misiniz?
"Haşrin Mahkeme-i Kübrasında, mizan-ı azam-ı adaletinde cin ve insin muvazene-i a’mâllerini istib'ad edip inanmayan, bu dünyada gözüyle gördüğü..." İzah eder misiniz?
"Şecere-i hayatın gayesi, neticesi ve o şecerenin azametine layık bir meyvesi, hayat-ı ebediyedir ve hayat-ı uhreviyedir..." İzah eder misiniz?
"İnsanın kafasındaki dimağı, hadsiz telsiz telgraf ve telefonların santral denilen merkezi misillü, kâinatın bir nevi merkez-i manevisi olduğunu gösteren..." İzah eder misiniz?
"Cenab-ı Hak insana hadsiz bir acz ve nihayetsiz bir zaaf vermiş, ta ki daimî bir surette dergâh-ı ilahiyeye iltica edip niyaz etsin, dua etsin." İzah eder misiniz?
"Saadet-i ebediye, iki kısımdır. Birinci ve en birinci kısmı: Allah’ın rızasına, lütfuna, tecellisine, kurbiyetine mazhar olmaktır. İkinci kısmı ise, saadet-i cismaniyedir..." İzah eder misiniz?
"Erkân-ı imaniyenin her birinin ayrı ayrı pek çok,.. Bir meyvesi, koca cennet ve biri de saadet-i ebediye ve biri de belki en tatlısı da rüyet-i İlahiyedir." Ne demektir?
"Kur’an’ın halis ve tam şakirdi ise, bir abddir. Azam-ı mahlukata karşı da ubudiyete tenezzül etmez ve cennet gibi en büyük ve azam bir menfaati gaye-i ubudiyet yapmaz." İzah eder misiniz?
"Cenneti zikir ve virdine gaye olmakta az gördüğü hâlde, kendi nefsini Cenab-ı Hakk'ın edna bir mahlukunun üstünde büyük tutmuyor." İzah eder misiniz?
"Bir zaman ihtiyarlığa ayak bastığımdan, gafleti idame ettiren sıhhat-i bedenim de bozulmuştu. İhtiyarlıkla hastalık müttefikan bana hücum etti..." Devamıyla izah eder misiniz?
"Medar-ı ezvak olan gençlik gidiyor; menşe-i ahzan olan ihtiyarlık yerine geliyor... Hayat gidiyor zahiri karanlıklı, dehşetli ölüm yerine gelmeye hazırlanıyor." İzah eder misiniz?
"Hem hastalık hem ihtiyarlık hem gurbet içinde gayet perişan bir halde iken, Cenab-ı Hak kemal-i merhametinden, Kur’an-ı Hakîm'in nüktelerine, sırlarına..." İzah eder misiniz?
"Harb-i Umumide Rus'un esaretinden kurtulduktan sonra, İstanbul'da, iki üç sene Dârü’l-Hikmet'te, hizmet-i diniye beni orada durdurdu..." İzah eder misiniz?
"Hayat, kainatı, rububiyet ve icad cihetinde inkısam ve tecezzi kabul etmez bir küll hükmüne, belki iştiraki ve tecezzisi imkan haricinde bulunan bir külli hükmüne getirir." İzah eder misiniz?
"Hayat, bütün kainattan süzülmüş en safi bir hülasası olduğu gibi, kainattaki en mühim bir maksad-ı ilahi ve hilkat-i alemin en mühim neticesi olan şükür..." Ne demektir?
"Kur’an-ı Kerim, umumî bir muallim ve bir mürşiddir. Halka-i dersinde oturan, nev-i beşerdir. Nev-i beşerin ekserisi avamdır. Mürşidin nazarında ekall, eksere tabidir..." İzah eder misiniz?
"Yağmur bir nevi hayat ve rahmet olduğundan, vakt-i nüzulü bir muttarid kanuna tabi kılınmamış, ta ki her vakt-i hacette eller dergah-ı ilahiyeye rahmet istemek için açılsın." İzah eder misiniz?
"Bedavette bir adam dört şeye muhtaç iken, medeniyet yüz şeye muhtaç ve fakir etmiştir. Say, masrafa kâfi gelmediğinden, hileye, harama sevk etmekle,.." İzah eder misiniz?
"İbadet iki kısımdır: Bir kısmı müspet, diğeri menfi. Müspet kısmı malumdur. Menfi kısmı ise, hastalıklar ve musibetlerle, musibetzede zaafını ve aczini hissedip..." İzah eder misiniz?
"Nasıl ki şükür nimeti ziyadeleştirir; öyle de şekva, hastalığı, musibeti tezyit eder. Hem merakın kendisi de bir hastalıktır. Onun ilacı, hastalığın hikmetini bilmektir." İzah eder misiniz?
"Dinsiz felsefe hakikatsiz bir safsatadır ve kâinata bir tahkirdir." İzah eder misiniz?
"Sefahat ve dalaletle bozulmuş ve İsevi dininden uzaklaşmış Avrupa!" ne demektir?
"Her bir fen nurlu bir burhan olup, mevcudatın silsilelerinde salkımlar gibi asılıp sallanan maslahat semerelerini ... göstermekle Sâni’in kast ve hikmetini ilan ediyorlar." İzah eder misiniz?
"Hürriyet budur ki: Kanun-u adalet ve tedipten başka, hiç kimse kimseye tahakküm etmesin. Herkesin hukuku mahfuz kalsın, herkes harekât-ı meşruasında şahane serbest olsun." İzah eder misiniz?
"Sâni-i Âleme abd ve hizmetkâr olan, halka tezellüle tenezzül etmemek gerektir. Demek, ne kadar imana kuvvet verilse, hürriyet de o kadar kuvvet bulur." İzah eder misiniz?
"Hürriyet-i mutlak ise, vahşet-i mutlakadır, belki hayvanlıktır. Tahdid-i hürriyet dahi insaniyet nokta-i nazarından zaruridir." İzah eder misiniz?
"Bazı sefih ve laubaliler hür yaşamak istemediklerinden, nefs-i emmarenin esaret-i rezilesi altına girmek istiyorlar." İzah eder misiniz?
"Şeheviye ve gadabiye kuvvelerini had altına alan, ibadettir." İzah eder misiniz?
"Fikirlerini tevsi’ ve intizam altına alan, ibadettir." İzah eder misiniz?
"Meyillerini temyiz ve tenzih ettiren, ibadettir." İzah eder misiniz?
"İnsanın o yüksek ruhunu inbisat ettiren, ibadettir." İzah eder misiniz?
"Namaz, Hâlık-ı Zülcelal tarafından her yirmi dört saat zarfında tayin edilen vakitlerde manevi huzuruna yapılan bir davettir..." İzah eder misiniz?
"İltifatın gılafı olan o meyvede öyle bir lezzet var ki, bin elma lezzetinin fevkindedir. İşte şu lezzet ayn-ı şükrandır. Şu muhabbet, padişaha karşı hürmetli bir muhabbettir." İzah eder misiniz?
"Amiriyet, bir Kadîr-i Mutlakta ne derece o redd-i müdahale kanunu ne kadar esaslı bir surette hükmünü icra ettiğini kıyas et." İzah eder misiniz?
"Kalpten maksat, sanevberî (çam kozalağı) gibi bir et parçası değildir. Ancak, bir latife-i Rabbaniyedir ki, mazhar-ı hissiyatı vicdan, makes-i efkârı dimağdır." İzah eder misiniz?
"Şefkat-i insaniye, merhamet-i Rabbaniyenin bir cilvesi olduğundan, elbette rahmetin derecesinden aşmamak... Mertebe-i şefkatinden taşmamak gerektir." İzah eder misiniz?
"Rahmet-i İlâhiyeden ileri şefkat olunmaz. Hikmet-i Rabbaniyeden daha ekmel hikmet, daire-i imkânda olamaz..." İzah eder misiniz?
"Kanundur, kudret değildir, kadir olamaz. Mistardır, masdar olamaz." İzah eder misiniz?
"Her şeyin tabiatı, her şey gibi mahluktur; çünkü sanatlıdır ve yeni oluyor." İzah eder misiniz?
"Adem, idam, hiçlik, mahv, fena, hakikat noktasında, ehl-i imanın dünyasında yoktur. Ve kâfirlerin dünyaları ademle, firakla, hiçlikle, fânilikle doludur." İzah eder misiniz?
"İşte, böyle bir Sultana ubudiyet ve imanla intisap etmek ve şu dünyada ona misafir olmak ne kadar âli bir saadet, ne derece büyük bir şeref olduğunu kıyas et." İzah eder misiniz?
"Yetmiş bin perde arkasında Cenâb-ı Hakkı görmüş tabiri, bu’diyet-i mekânı ifade ediyor... Vâcibü’l-Vücud mekândan münezzehtir, her şeye her şeyden daha yakındır." Ne demektir?
"Miktar-ı kaderi ve miktar-ı ilmi olmazsa, binler harici ve maddi kalıplar, küçücük bir hayvanın cesedinde istimal edilmek lazım gelir." İzah eder misiniz?
"Baharı icad etmeyen, bir elmayı icad edemez. Zira o elma, o tezgâhta dokunuyor." İzah eder misiniz?
Hakikî adaletin, insanın "cinayetinin büyüklüğü, mahiyetinin ehemmiyeti ve vazifesinin azameti nisbetinde mükâfat ve mücazat" görmesini istemesini izah eder misiniz?
"Dünya bir mezraadır. Mahşer ise bir beyderdir, harmandır. Cennet, cehennem ise birer mahzendir." İzah eder misiniz?