Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Kizb ise, teşebbüsat-ı azîmeyi murdarların lâşeleri gibi ruhsuz bıraktığı için, nihayet kubhunu izhar ve onunla temessük eden Müseylime ve emsali..." İzah eder misiniz?
"İnsan zayıftır, belâları çok. Fakirdir, ihtiyacı pek ziyade. Âcizdir, hayat yükü pek ağır..." Altıncı Söz'deki kârlar anlatılırken, dört tanesi müjdeli iken, dördüncüsü biraz farklı gibi?
"Nazarı âmm olduğundan şecere-i hilkati tamamıyla görür, şuuru da küllî olduğundan, Sâniin makasıdını bilir. Öyleyse, insan Sâniin muhatab-ı hâssıdır." İzah eder misiniz?
"Hayat sıfatı ise, kudreti bildiren bütün eserler ve ilmin vücudunu bildiren bütün intizamlı ve hikmetli ve mizanlı ve ziynetli suretler, haller ve sair sıfatları,.." İzah eder misiniz?
"Acaba, her gün her gün ekmek yersin, su içersin, havayı teneffüs edersin; sana onlar usanç veriyor mu?" Kalp, ruh, latife-i Rabbani; bu hislerin farkı ile izah eder misiniz?
Üstad semavatın yedi tabaka olduğundan bahsederken, dünyaya benzer yedi tane küreyi uhra olduğunu ve bunlarda da hayat olduğunu söylüyor. Böyle bir şey bilimsel olarak var mı?
"Biz ücretimizi almışız; ona göre hizmetle ve ubudiyetle muvazzafız." Dünyada bunca sıkıntı ve sonuçta cehennem ihtimali varken var olmak neden mükâfat olarak değerlendiriliyor?
"Enes ibn-i Mâlik'in halası Ümmü Haram'ın hanesinde..." Annesi Ümmü Süleym'in Ümmü Haram ile kız kardeş oldukları yazıyor kaynaklarda, yani teyzesidir, niye halası olarak geçiyor?
Yirminci Mektup, Altıncı Kelime olan Yuhyi; hayatı veren odur kısmının İkinci Makam'ında niçin Cenab-ı Hakk'ın ilminden bahsedilmiştir? Hayat ve Cenab-ı Hakk'ın ilmi arasındaki alaka nedir?
"Kâinatın ruhu, nuru, mayası, esası, neticesi, hülasası hayattır. " Hayat kâinatın nasıl ruhu, mayesi, esası olabilir? Hayatla kâinat arasındaki münasebet hangi cihetlerle kendini gösterir?
"Enbiya ve evliyaya Kur’ân’ın tarif ettiği tarzda muhabbetin neticesi, o enbiya ve evliyanın..." Berzah ve haşirde şefaatten istifadeyi izah eder misiniz?
"Seferberlikte vazifeperver nefer talime ve cihada dikkat eder erzak ve tayinatını hiç düşünmezdi... Devletin vazifesidir. Ve onun asıl vazifesi talim ve cihaddır." İzah eder misiniz?
Üstad Anglikan Kilisesine verdiği cevapta onların yüzüne tükürüyorken, daha sonra diyaloga hoşgörü ile bakıyor, bu bir zıtlık değil mi, zamana göre Bediüzzaman değişir mi?
Bazı sıfatları kâfirin sıfatlarından olan bir Müslüman, bazı sıfatları Müslüman olan bir kâfirden cehennemde daha ağır azap çeker mi? Buradaki galibiyet tecellisi nasıldır?
"Yanlış etmişler. 'Hakaiku’l-eşyai sabitetün' kaide-i esasiyeyi inkâr etmek derecesine düşmüşler." Eşyanın hakikatini inkâr etmenin tehlikeleri nedir ki, bundan şiddetle bahsedilmiş?
"Resâilü’n-Nur yalnız insanların hafızalarında ve kalblerinde nakşolmuyor. Belki, hadsiz zîşuur mahlûkatın ve ruhânîlerin bir mütalâagâhları olmakla beraber,.." İzah eder misiniz?
"Hayat-ı dünyeviyeyi ednâ bir Ermeni, milleti için feda ettiği halde; ben ki, şu hayat ile alâkam pek zayıf; bâhusus yedi defadır şu hayat elimden uçacaktı,.." İzah eder misiniz?
"Şu çirkin, ölü, camit ve çoğu kışır olan dünyada hüsün ve cemal, yalnız göze güzel görünüp ülfete mâni olmazsa yeter." Alışkanlık manasındaki "ülfet" menfi bir şey değil mi?
"Halbuki, akıl ve hikmet nazarlarında herbiri kudretin en bâhir mu’cizelerinden olan hakaik-i âlemde olan hüsn-ü intizam ve kemâl ve ulviyet, o derece..." İzah eder misiniz?
"Cemiyet-i millî ruhlarını feda etmekle saadetimize yol açtılar. Biz de bazı lezaizimizi terk ile onlara yardım edeceğiz. Zira o sofra-yı nimete beraber oturuyoruz." İzah eder misiniz?
"Cumhur-u avama müteveccih olan bir fikir, bir kudsiyet almazsa söner. O desatire kudsiyet verecek iki muazzam rakîb din var." İzah eder misiniz, iki muazzam rakip din nedir?
"Kürdistan'a maarif-i cedidenin idhâline çare-i yegâne: Hamidiye alaylarında askerlik münasebetiyle; mekatibte medrese nam-ı me'lûfiyle ulum-u diniye ile beraber..." İzah eder misiniz?
"Meclisinde ve daire-i nazarında desen ki: 'Padişah beni filan işe memur etmiş.' Senden o davaya bir delil istenilse; padişah 'Evet.' dese, nasıl seni tasdik eder." İzah eder misiniz?
"Zaman-ı salifte, şuara divanlarından hüsnünü; birçok ulema, dibace-i teliflerinden 'Hulefa-i Raşidinin mesleğinden olmayan' bir şahs-ı hakime mehasin-i milleti..." İzah eder misiniz?
"Bak bir saltanatın haşmetine ki gemileri ve teyyareleri içinde öyleleri var ki bin defa küre-i arz kadar bir cesamette ve bir saniyede sekiz saat mesafeyi kateden sürattedir." İzah eder misiniz?
Peygamberler ismet sıfatına haizdir. Allah'ın yasak etmesine rağmen Hz. Âdem'in yasak meyve yemesi günah değil midir? Nitekim Üstadımız da "malum günah" ifadesini kullanmaktadır!
"Medrese-nâm melûf ve menus ve cazibedar ve şevk-engiz itibarı olduğu halde büyük bir hakikati tazammun ettiğinden, rağabatı uyandıran o mübarek medrese ismiyle..." İzah eder misiniz?
"Hazret-i Muhyiddin hatasından muaheze edilmemiş,.. Yoksa, eğer ilmen, fikren ve keşfen o fark o mehaz görünseydi, onun için gayet büyük bir sukut ve ağır bir hata olurdu." Ne demektir?
"Tesir de hamiyet-i İslâmiyenin heyecanı ve vicdanların ihtisasına vabestedir. Cazibedar olan unvan-ı İttihad-ı Muhammedî ile herkesin vicdanına karşı bir pencere açıyoruz." İzah eder misiniz?
"Biri dedi: 'Bir âmir, hata ile felâkete atmışsa?' Dedim: Musibetzede mükâfat ister. Ya âmir-i hatâdarın hasenatı verilecektir..." İzah eder misiniz, buradaki şahıs kimdir?
"Göklerin ve yerin yaratılışı ile dillerinizin ve renklerinizin farklılığı da O’nun âyetlerindendir..." Bu ayetin evrime misal gösterilmesi hususunda ne dersiniz?
"Tekemmül-ü mebadi ise; fünun-u ekvanın tohumlarını sulb-ü hilkatten zamanın terbiyegerdesi bir zemine ilka' ile telkîh eder..." İzah eder misiniz?
"Mir'at-ı zihinde olan bir şey, bir cihetten zihnin mazrufu olduğu hasebiyle malumdur... Levazımının başka başka olmasıyla beraber, zihnin sıfatı olduğu için ilimdir." İzah eder misiniz?
"En büyük lûtfu en büyük azamete, en yüksek şefkati en yüksek ceberûta idhâl ettiği gibi, nihayetsiz kurbu nihayetsiz bu’d ile cem edip,.." İzah eder misiniz?
"Vahdetü'l-vücud ehli, kâinatı nefyetmekle idam ediyorlar. Vahdetü'ş-şühud halkı ise, bütün mevcudatı, nisyan zindanında ebedî hapse mahkûm ediyorlar." İzah eder misiniz?
On İkinci Söz Dördüncü Esas ile alâkalı; Birinci temsile misal verebilir misiniz? İkinci temsilde karanlıklı hane veya dam altındaki bağ neresidir?
"Sema yüzü, Güneş gözüyle zeminin yüzündeki cemal-i rahmeti seyirden sonra, zemin dahi deniz gözüyle yukarıdaki azamet-i ilahiyeyi temaşayı müteakip..." İzah eder misiniz?
"Kürdistan’a verilecek muhtariyetten bahsediliyor! Kürdler, ecnebî himayesinde bir muhtariyeti kabul etmektense, ölümü tercih ediyorlar." Üstad'ın diğer ifadeleri ile izah eder misiniz?
"Mevcudat, her biri kendi zatıyla, sıfatıyla, çok imkânat yolları içinde has bir vücudu ve hikmetli bir sureti ve faideli sıfatları, nasıl bir Vâcibü’l-Vücuda şehadet ederler." İzah eder misiniz?
"Bir kısım şeyler, bir iken, ihatası var. Bir kısım müteaddit ise, fakat birbirine benzediği ve her tarafta bulunduğu için, bir vahdet-i neviye gösteriyor..." İzah eder misiniz?
"Her şeye hassas mizanlarla, mahsus ölçülerle vücud vermek, suret giydirmek, yerli yerine koymak; nihayetsiz bir adalet ve mizan ile iş görüldüğünü gösterir." İzah eder misiniz?
"Bu inkılâb-ı azîmin fatihası mucize gibi başladığı için bir fâl-i hayırdır ki, hâtimesi de pek güzel olacaktır." Hükumeti meşrutiyet mi kurtarmış, hilafet devam etseydi olmaz mıydı?
"Fıtrî meyelan, mukavemet-sûzdur. Bir avuç su, kalın bir demir gülle içine atılsa, kışta soğuğa mâruz bırakılsa, meyl-i inbisat demiri parçalar." Seyit Onbaşı'nın durumu ile izah eder misiniz?
"O da ağaçtır, cinsi birdir. Fakat şunun sahsı mütevatirdir. Öteki kısımlar her birinin nevi mütevatirdir. Cüziyyatları, misalleri, çoğu sarih tevatür derecesine çıkmıyor." İzah eder misiniz?
Kur’an-ı Kerim'in bütün surelerinin i’cazını, hangi âlimler kaleme almıştır? Üstad değişik ayetlerin değişik i’cazlarından bahsediyor, tek bir ayetin kırk çeşit i’cazından bahsetmiyor!
"Kur'ân'ın her bir harfi, hiç olmazsa on sevabı ve on hasenesi olması ve on meyve-i bâki vermesi; hattâ bir kısım âyâtın ve sûrelerin her bir harfi, yüz ve bin ve daha ziyade..." İzah eder misiniz?
"Nazarı tams eden ve belâğatı setreden, zahire olan kasr-ı nazardır. Demek, ne kadar akılda hakikat mümkün ise, mecaza tecavüz etmezler. Mecaza gidilse de meâli tutulur..." İzah eder misiniz?
"Şems müstakarrında, mihveri üzerinde müteharrik olduğundan, o erimiş altın gibi eczaları dahi cereyan ediyor. Bu hareke-i hakikiye evvelki hareke-i mecaziyenin danesidir,.." İzah eder misiniz?
"Şedit hissiyatlar, umur-u uhreviyeyi kazanmak için verilmiştir." Şiddetli hissiyatları mı; yoksa her hissiyatın şiddetli mertebesini mi ahirete sarf edeceğiz?
"Gizli hazine-i maneviye hükmünde olan Esma-i Rabbâniyenin cevherlerini idrak terazisiyle tartmak, kalbin kıymetşinaslığı ile takdirkârane kıymet vermektir." İzah eder misiniz?