Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Öyle ise ibadette insanların kusurları umum kâinata tecavüzdür." cümlesini nasıl anlayabiliriz?
"Farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir." İzah eder misiniz?
"Tevessümü ifade eden اَىُّ kelimesi, hitabın umum kâinata şâmil olup, yalnız farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir." İzah eder misiniz?
"Kalbiyle teslim ve inkıyada, aklıyla iman ve tevhide, kalıbıyla amel ve ibadete mükelleftir." İman mahalli akıl mı kalp mi?
"İnsanlara ibadetlerin teklifinden hasıl olan meşakkatin, hitab-ı İlahiye mazhariyetten neş'et eden zevk ve lezzetle tahfif edilmesidir." İzah eder misiniz?
"İbadet, şükürdür. Şükür, Mün’ime edilir; yani nimetleri veren zata şükretmek vaciptir." İzah eder misiniz?
"Tesir-i hakikînin esbaba verilmesi bir nevi şirktir." Onun yüzünden oldu; gibi ifadeleri kullanmak şirke götürür mü?
"İnsanlar ilk yaratılışında ibadete istidatlı ve takvaya kabiliyetli olarak yaratılmışlardır." İbadet ve takva münasebetini nasıl anlamalıyız?
"Mâbudun vücuduna üç türlü delil vardır: Âfakî, Nefsî, Usulî." İzah eder misiniz?
"Münafıklara nazaran, ihlasa emirdir." Münafığın tek eksiği ihlas mı, aslında önce iman etmeye muhtaç değiller mi?
"Sâmilerin o meyillerini tatmin etmekle makamın iktizası üzerine Kur'ân-ı Kerim, onları sâmilerin huzuruna götürüp kendilerine hitap ile tevcih-i kelâm etmiştir." İzah eder misiniz?
"Îcab, mûcibin vücuduna bürhandır." ne demektir?
"Sâni-i Kadîm-i Ezelî, kâinatın ihtiva ettiği eşyanın cismiyet, cihetiyet, tagayyür, temekkün gibi istilzam ettikleri levazım ve evsaftan berî ve münezzehtir." İzah eder misiniz?
"Noksaniyet, maddiyatın mahiyetlerindeki istidadın kılletinden ileri gelir." İstidadı veren Allah olduğuna göre; kusur -hâşâ- Allah'a rücu etmez mi?
"Âlemde ve masnuatta bulunan kemalat, tamamıyla Saniin kemalinden tecelli eden gölgeden muktebestir." Mahlûkat isimlerinin gölgesi ise, Allah'ın yaratılan hiçbir şeye benzememesini izah eder misiniz?
"Tabiat, Allah'ın san'atı ve şeriat-ı fıtriyesidir. Nevamis ise, onun mes'eleleridir. Kuva dahi, o mes'elelerin hükümleridir." İzah eder misiniz?
"Şeriat ile devlet nizamı, makul ve itibarî emirlerden oldukları gibi, tabiat dahi itibarî bir emir olup, hilkatte, yani yaratılışta cari olan âdetullahtan ibarettir." İzah eder misiniz?
"Tabiat dedikleri şey, bir matbaadır, tâbi’ değildir. Tâbi’, ancak kudrettir. Kanundur, kuvvet değildir. Kuvvet, ancak kudrettedir." İzah eder misiniz?
"İnsan sathî ve gayr-ı kasdî bir nazarla bâtıl ve muhal bir şeye baktığında hakiki illetini bulamadığı takdirde, çâr-nâçâr sıhhatine veya inkârına kail olmakla..." İzah eder misiniz?
"Pek ince âsâr-ı san’atından ve pek yüksek acaib-i kudretinden sarf-ı nazar ederek yalnız tabiat denilen şu âsâr ve esbabdan en zahir olan in’ikâs ve irtisam keyfiyetine bak..." İzah eder misiniz?
"Şuursuz, ihtiyarsız, camid, basit olan esbab-ı tabiiyenin bütün akılları hayrette bırakan o enva silsilelerinin icadına kabiliyeti olduğu daire-i imkândan hariçtir." Anlamak zor, izah eder misiniz?
"İki nev'den doğan nev', alel'ekser ya akîmdir veya nesli inkıtaa uğrar." İzah eder misiniz?
"Âlemde görünen şu tagayyür ve tebeddül ile bir kısım eşyanın hudusu, yani yeni vücuda geldiği de gözle görünüyor. Bir kısmının da hudusu, zaruret-i akliye ile sabittir..." İzah eder misiniz?
"Cenâb-ı Hak, hususî eserlerine menşe ve kendisine lâyık kemâlâtına mehaz olmak üzere her ferde ve her nev’e has ve müstakil bir vücut vermiştir..." İzah eder misiniz?
"Kuvve-i câzibeyle kuvve-i dâfianın inkısama kabiliyeti olmayan bir cüz’de birlikte içtimaları iltizam edilmiştir." İzah eder misiniz; çekme ve itme kuvveti, atomda bir arada bulunabilir mi?
"Ey arkadaş! O nizamı bulmak için umum kâinatı araştırmaktansa, şu misale dikkat et, matlubun hasıl olur." İzah eder misiniz?
"Nizamı olmayanın, külliyeti olamaz." Ne demektir, günlük hayatımızda nasıl tatbik edebiliriz?
"Nev-i beşerin havassı hükmünde olan fünun" Ne demektir?
"Bütün maslahatların, hikmetlerin, faydaların, menfaatlerin menşei, bu nizamdır." İzah eder misiniz?
"Hukuklar, haysiyetler, irşadlar, tâlimler, ıslahlar gibi vazifeler, bir şahsa yüklenir. Emri imtisal, nevâhîden içtinap eden o şahıs olmasa, o vazifeler tamamen pâyimâl olur." İzah eder misiniz?
"Tabakat-ı âlemde deveran eden dolapların hareketlerine muhalefetle o dolapların çarkları altında ezilmesin." Dolap ifadesi ne manada kullanılmıştır?
"Hikmet ise, kâinat sahifelerinde parlayan san’at nakışlarıyla tebarüz eder." ifadesini misallerle izah eder misiniz?
"İmanî hükümlerin takviye ve inkişaf ettirilmesi, ancak tekrar ile teceddüd eden ibadetle olur." İzah eder misiniz?
"Cenâb-ı Hakk'ın emirlerine ve nehiylerine itaat ve inkıyadı tesis ve temin etmek için, Sâniin azametini zihinlerde tesbit etmeye ihtiyaç vardır." İzah eder misiniz?
"Tecavüzleri önlemek için, cemaat-i insaniye, çalışmalarının semerelerini mübadele etmekte adalete muhtaçtır... Öyle bir kanun, ancak şeriattır." Ne demektir?
"Kudret, makdurat nisbetinde olmayıp, kudretin daire-i tasarrufu pek geniştir. Hem kudret zâtiyedir, tagayyürü kabul etmez. Hem aynı zamanda kudret lâzimedir, ziyade ve noksan olmaz." Ne demektir?
"Müsebbebat esbaptan ayrıldığı zaman başıboş bırakılmaz, yine bir nizam altına alınır." İzah eder misiniz?
"Esbabın arkasında hazır bulunan yed-i kudret o müsebbebatı hıfz eder. Ve hikmet-i ilahiye muvazene ve nizam kanunu mucibince başka mevkilere gönderir, ihmal etmez." İzah eder misiniz?
"Esbap müsebbebat üzere musallat ve müstevlî değildir. Yani, esbabın irtifaı zamanında, esbapla bağlı ve kaim olan müsebbebatın adem deryasına düşmesi ihtimali yoktur." İzah eder misiniz?
"Beşerin iradesi ve sair sıfatları, mevcudatın hüsün ve kubuh, büyüklük ve küçüklük gibi ahvalinden müteessir olduğu gibi, sıfat-ı ilahiye müteessir olmaz." İzah eder misiniz?
"İrade-i İlâhiyenin kâinatın ahvâlinden müteessir olmadığına" Ne demektir?
"Göz kalbin âyinesidir. Kalbin muzmeratı gözde görünür." İzah eder misiniz?
''Eşyanın suretlerini alıp getirmek için gözün gönderdiği ziya" ne demektir? Fen ilimlerine göre eşyadan göze ışık geliyor, ondan sonra göz görüyor deniliyor. Ne dersiniz?
"Havasız kalan yerleri doldurmak için emr-i Rabbanî ile tabakat-ı havaiye hareket ve heyecana geldiğinde ra’d sadâsı, yani gök gürültüsü meydana gelir." İzah eder misiniz?
"Bu güzel ve belağatçe makbul, akıl ve mantığa mutabık mânâ dururken, âyetin zahirine yapışıp..." Buradaki meseleyi izah eder misiniz?
"Semada büyük bir denizin bulunduğuna edilen zehab, mecaz hakikat zannedildiğinden ileri gelmiştir. Evet cevv-i hava, denizin rengini andırır..." İzah eder misiniz?
"Birinci temsilin hülâsasına göre münafık olan kimse,.." ve "İkinci temsilin hülâsasına göre: Münafık olan adam,.." Bu iki münafık tipini biraz açar mısınız?
"Takibi ifade eden فَلَمَّا’deki ف onların yeisten sonra ümit ve reca zamanlarının geldiğine işarettir. لَمَّا ise, kıyas-ı istisnaî ile anılan,.." İzah eder misiniz?
"Çok şeyler var ki, insan ihtiyarıyla girer, fakat çıkması mümteni olur. İnsan onu bırakır, fakat o insanı bırakmaz." Misal olarak ne verilebilir? Geçtiği yer ile alakalı olarak izah eder misiniz?
"Kendi su-i ihtiyarıyla bataklığa giren ve bir daha çıkması mümkün olmayan bir hayvan gibi, o zulmet içinde kalır." İzah eder misiniz?