Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Hâtemü’l-Enbiya'dan sonra, şeriat-i kübrâsı her asırda her kavme kâfi geldiğinden, muhtelif şeriatlere ihtiyaç kalmamıştır." Hâl böyleyken, Hz. İsa'nın yeniden nüzulünün hikmeti nedir?
"Mevsimlerin değişmesiyle elbiseler değişir, mizaçlara göre ilaçlar tebeddül eder. Öyle de asırlara göre şeriatler değişir." İnsani suni meselelerle, taraf-ı İlahiden tavzif kıyaslanıyor?
"Ahkâm-ı şer'iyenin teferruat kısmı, ahvâl-i beşeriyeye bakar, ona göre gelir, ilaç olur." İzah edip, şeri hükümlerin değişen ve değişmeyen kısımlarına misal verir misiniz?
"Asırlara göre şeriatler değişir; milletlerin istidadına göre ahkâm tahavvül eder." Mezheplerin zuhuru ile resullere tabi olan nebilerin tavzifi aynı mantık içerisinde değerlendirilebilir mi?
"Enbiya-yı sâlife zamanında tabakat-ı beşeriye birbirinden çok uzak ve seciyeleri hem bir derece kaba, hem şiddetli ve efkârca iptidaî ve bedeviyete yakın olduğundan,.." İzah eder misiniz?
"Hatta bir kıtada, bir asırda ayrı ayrı peygamberler ve şeriatler bulunurmuş..." Müşahhas misaller verir misiniz?
"Fakat tamamen bir seviyeye gelmediğinden ve bir tarz-ı hayat-ı içtimaiyede gitmediğinden, mezhepler taaddüt etmiştir." İnsanlığın bir seviyeye gelmesi ne manaya gelir ve bu mümkün müdür?
"Beşerin ekseriyet-i mutlakası, bir mekteb-i âlinin talebesi gibi, bir tarz-ı hayat-ı içtimaiyeyi giyse, bir seviyeye girse, o vakit mezhepler tevhid edilebilir." İzah eder misiniz?
"Bir su, beş muhtelif mizaçlı hastalara göre nasıl beş hüküm alır..." İzah eder misiniz?
"Ahkâm-ı İlahiye, mezheplere hikmet-i İlahiyenin sevkiyle ittiba edenlere göre değişir." cümlesini izah eder misiniz?
"İmam-ı Şafiiye ittiba eden, ekseriyet itibarıyla Hanefîlere nisbeten köylülüğe ve bedeviliğe daha yakın olup..." Neden sadece bu mu, başka sebep ve hikmetler olabilir mi?
Günümüzde bedeviyet ve medeniyet seviyesi birbirine yaklaştı. Fatiha okunmaması konusunda Şafiîler de Hanefîler gibi hareket edebilirler mi?
"Evamir-i şeriyeye karşı itaat ve isyan olduğu gibi, evamir-i tekviniyeye karşı da itaat ve isyan vardır. Birincisinde mükâfat ve mücazatın ekseri ahirette..." İzah eder misiniz?
"Tesanüd içindeki bir cemiyet, ataleti harekete tebdil eden bir vasıtadır. Birbirlerini kıskanma içindeki bir cemaat ise, hareketi atalete çevirmeye vasıtadır." İzah eder misiniz?
"En bedbaht en muzdarib en sıkıntılı işsiz adamdır. Zira, atalet ademin biraderzadesidir. Sa’y, vücudun hayatı ve hayatın yakazasıdır." İzah eder misiniz?
"Cumada hutbe, zaruriyat ve müsellematı tezkirdir; nazariyatı talim değildir. İbare-i Arabiye daha ulvi ihtar eder. Hadis ile ayet muvazene edilse görünür..." İzah eder misiniz?
"İslamiyetin müsellematını tamamen imtisal ettiği cihetle bihakkın daire-i dahiline girmiş zatta, meylü’t-tevsi, meylü’t-tekemmüldür..." Devamıyla izah eder misiniz?
Hakikat Çekirdeklerindeki "Şeriat ikidir." diye başlayan vecizeyi izah eder misiniz?
"Üç nokta-i nazar, şu zamanın içtihadatını arziye yapar, semavilikten çıkarıyor. Hâlbuki şeriat semaviyedir..." İçtihadın arziye veya semavi olması nasıl olur?
"Seferde namaz kasredilir, iki rekât kılınır. Şu ruhsat-ı şer’iyenin illeti seferdir, hikmeti ise meşakkattir. Sefer bulunsa, meşakkat hiç olmasa da namaz kasredilir. Çünkü illet var." Ne demektir?
"Şu zamanın nazarı ise, maslahat ve hikmeti illet yerine ikame edip ona göre hükmediyor. Elbette böyle içtihat arziyedir, semavi değildir." İzah eder misiniz?
"Şu zamanın nazarı, evvelâ ve bizzat saadet-i dünyeviyeye bakıyor ve ahkâmları ona tevcih ediyor." Dünyevileşen nazarla yanlış içtihatlara misal var mıdır?
"Şu zamanın nazarı, evvela ve bizzat saadet-i dünyeviyeye bakıyor…" Dünyevileşmekten maksat, hadisata ve meselelere his, heves ve nefis açısından yaklaşmak mıdır?
"Şeriatın nazarı ise, evvela ve bizzat saadet-i uhreviyeye bakar; ikinci derecede, ahirete vesile olmak dolayısıyla, dünyanın saadetine nazar eder." Ne demektir?
"Zaruret haramı helal derecesine getirir." kaidesinin esası nereye dayanıyor, bu konuyu tafsilatıyla açar mısınız?
"Hâlbuki semavat ve arzın Hâlıkının ahkâm-ı İlahiyesinde tasarruf ve ibadının ibâdâtına müdahale o Hâlıkın izn-i manevisi olmazsa, o tasarruf, o müdahale merduttur." İzah eder misiniz?
"Selef-i Salihinin müçtehidin-i izâmı, asr-ı nur ve asr-ı hakikat olan asr-ı sahabeye yakın olduklarından,.." Kaynağa olan uzaklık ve yakınlığın tesirini misallerle açar mısınız?
Sahabe zamanında; yalan ile doğrunun arasındaki mesafe, arştan ferşe kadar açılmış deniliyor. Sahabelerin sıdkı, adil olmaları konularını açar mısınız?
"Bir lokma kırk paraya, diğer bir lokma on kuruşa... Ağıza girmeden ve boğazdan geçtikten sonra birdirler. Yalnız birkaç saniye ağızda bir fark var..." İzah eder misiniz?
"Akilüllahm vahşilerin helal rızıkları, hayvanatın hadsiz cenazeleridir. Hem rû-yi zemini temizliyorlar, hem rızıklarını buluyorlar." İzah eder misiniz?
"Derece-i hararet gibi, her musibette bir derece-i nimet vardır. Daha büyüğünü düşünüp, küçükteki derece-i nimeti görüp, Allah’a şükretmeli..." İzah eder misiniz?
"Muvakkat lezzetten ziyade, muvakkat eleme tebessüm etmeli, hoş geldin demeli. Geçmiş lezaiz, ah vah dedirtir. Ah, müstetir bir elemin tercümanıdır..." İzah eder misiniz?
"Erkekler heva ve hevesle kadınlaşırsa, kadınlar da naşizelikle erkekleşir. Bir meclis-i ihvana güzel bir karı girdikçe riya, rekabet, haset damarı intibah eder..." İzah eder misiniz?
"Tertib-i mukaddematta tefviz tembelliktir; terettüb-ü neticede tevekküldür. Semere-i sayine ve kısmetine rıza kanaattir... Mevcuda iktifa, dun-himmetliktir." İzah eder misiniz?
Üçüncü basamakta geçen "mâzi denizlerine ve gayb âlemine akacak bir çeşme" ne demektir?
"Dünyada masiyetin akıbeti, ikab-ı uhreviye delildir." cümlesini izah eder misiniz?
"Lezaiz çağırdıkça, 'Sanki yedim.' demeli. 'Sanki yedim.'i düstur yapan, 'Sanki Yedim.' namındaki bir mescidi yiyebilirdi, yemedi." İzah eder misiniz?
"Deli adama 'İyisin, iyisin' denilse iyileşmesi, iyi adama 'Fenasın, fenasın' denilse fenalaşması nadir değildir." İzah eder misiniz?
"Hararetteki meratib, burudetin tahallülüyledir. Hüsündeki derecat, kubhun tedahülüyledir. Kudret-i ezeliye zatiyedir, lâzımedir, zaruriyedir..." İzah eder misiniz?
"Şemsin feyz-i tecellisi olan timsali, denizin sathında ve denizin katresinde aynı hüviyeti gösteriyor." cümlesini izah eder misiniz?
"Zaman ihtiyarlandıkça Kur’an gençleşiyor, rümuzu tavazzuh ediyor. Nur, nar göründüğü gibi, bazan şiddet-i belagat dahi mübalağa görünür." İzah eder misiniz?
"Evet, dünyaya ait işler, kırılmaya mahkûm şişeler hükmündedir. Baki umur-u uhreviye ise, gayet sağlam elmaslar kıymetindedir." İzah eder misiniz, mesela öğretmen olmayı istemek malayani midir?
"İnadın işi: Şeytan birisine yardım etse, 'Melektir.' der, rahmet okur. Muhalifinde melek görse, 'Libasını değiştirmiş şeytandır.' der, lanet eder." İzah eder misiniz?
"Hakta ittifak, ehakta ihtilaf olduğundan, bazan hak, ehaktan ehaktır; hasen, ahsenden ahsendir. Herkes kendi mesleğine 'Hüve hakkun' demeli, 'Hüve’l-Hakku' dememeli..." Ne demek?
"Bir şeyde mehasin ve şeref hasıl oldukça, havassa peşkeş ederler. Seyyiat olsa, avama taksim ederler." İzah eder misiniz?
"Dünyaca havas tanınan insanlardaki meziyet, sebeb-i tevazu ve mahviyet iken, tahakküm ve tekebbüre sebep olmuştur. Fukaranın aczi, avamın fakrı..." İzah eder misiniz?
"Tarik-i gayr-ı meşru ile bir maksadı takip eden, galiben maksudunun zıddıyla ceza görür. Avrupa muhabbeti gibi gayr-ı meşru muhabbetin akıbetinin mükâfatı,.." İzah eder misiniz?
"Hayatın yarası iltiyam bulur. İzzet-i İslâmiye, namus-u millînin yarası pek derindir." İzah eder misiniz?
"İnsanları canlandıran emeldir, öldüren yeistir." cümlesini izah eder misiniz?
"Eskiden beri i’lâ-yı kelimetullahı ve beka-yı istiklaliyeti ve İslam için farz-ı kifaye-i cihadı deruhte ile kendini, yekvücut olan âlem-i İslama fedaya vazifedar..." Devamıyla izah eder misiniz?