Sorularla Risale
Sitedeki Yazıları
"Ben istiyorum ki, ben o olsam, belki o adamım." Dünyevi ve uhrevi makamlar istenmeyeceğine göre; bu ifadeyi nasıl anlayabiliriz?
"Bir zerre kuvvet-i imaniyenin ziyadeleşmesi bir batman marifet ve kemâlâttan daha kıymetlidir." Buradaki “kuvve-i imaniye” ve “marifetin” farkı nedir?
"Bu bir birler bedahetle şehadet eder ki; bu misafirhanenin sâni'i ve sahibi birdir." Bu birlikler misafirhanenin sahibinin birliğine nasıl delil oluyor?
Yedinci Şua'da, ilk mertebelerde gözü ile müşahede ederken, sonra sırayla aklı, kalbi, nefsi ve ruhu ile müşahede ediyor. Acaba bu sıralamanın hikmeti nedir?
Üstad Kur'an için 6666 ayet diyor, ama Kur'an tam olarak altı bin altı yüz altmış altı ayet değil; bu durumu nasıl anlamalıyız?
"Avâm-ı mü’minînin istinadgâhları olan İslâmî esasların ve cereyanların ve şeâirlerin kırılmasıyla bozulmaya yüz tutan vicdan-ı umumîyi..." ifadesini misalle izah eder misiniz?
"Mevcudatın vücutları ve zuhurları, beraberlik ve birbiri içinde birlik ve birbirine benzemeklik ve biri birinin misâl-i musağğarı ve nümune-i ekberi..." İzah eder misiniz?
"Bütün ins ve cinleri ve hayvani ve ruhani ve melekleri haşr-i ekberin meydanına ve mizan-ı azamın önüne getirir." İnsanların dışında haşirde toplanmak ve hesap vermek söz konusu mudur?
"Kudret-i zâtiye-i ezeliye, en latif, en has bir nur ve bütün nurların nuru olduğundan..." Kudretin nura teşbihi ve “bütün nurların nuru” olması ne demektir?
"On üç sırra işaret etmek istedim, birinci ve ikinci sırları yazdım fakat, maateessüf hem maddi iki kuvvetli mani, beni şimdilik mütebakisinden vazgeçirdiler." Diğer on iki sır nedir?
"En büyük bir küll, en küçük bir cüz'î gibi olması ve en çok ve en az farkı bulunmaması; hem bu hayretli hikmetini ve bu azametli tılsımını..." İzah eder misiniz?
"Belki ilm-i mantıkta tasavvura mukabil ve marifet-i tasavvuriyeden çok kıymettar ve bürhanın neticesi olan ve ilim denilen tasdiktir..." İzah eder misiniz?
"Ve tevhid-i hakiki öyle bir hüküm ve tasdik ve iz'an ve kabuldür ki; her bir şeyle Rabbini bulabilir..." İzah eder misiniz?
"Gökleri ve zemini altı günde yaratmak gibi geçmiş ve gaybî ve çok acip bir hâdiseyi, hazır ve göz önünde bir hâdiseyle" nasıl ispat edilmiştir?
"Her şeyde Hâlıkına giden bir yolu görür. Ve hiçbir şey huzuruna mâni olmaz. Yoksa, Rabbini bulmak için her vakit kâinat perdesini yırtmak, açmak lâzım gelir." Bilhassa son cümleyi izah eder misiniz?
"Hem tevhid, en ehemmiyetli ve en halâvetli ve en yüksek bir vazife-i kudsiye ve bir fariza-i fıtriye ve bir ibadet-i imaniyedir." İzah eder misiniz?
"Hâkimâne tekvinî emirlerin, âmirâne hükümlerin, şâhâne kanunların cereyanları" hakkında bilgi vererek izah eder misiniz?
"Cüz'î ve zâhirî ve muvakkat bir hâkimiyeti için kardeşini ve evlâdını zâlimâne öldürmesi gösteriyor." Osmanlıda kardeş katli ile alâkalı açıklama yapar mısınız?
"Arzın halifesi ve Hâlıkın en ehemmiyetli masnuu ve sevgilisi olan insanın kemâlâtı haktır." Allah, kendisine isyan eden zalim insanoğlunu neden seviyor?
"Hâlıkın en ehemmiyetli masnuu ve sevgilisi olan insanın kemâlâtı haktır." Burada kastedilen insanın san’atındaki kemalatın, "Kemalat-ı İlahiyeye ayine olması" mıdır, izah eder misiniz?
"Kâinatın bütün ulvî hikmetleri harika güzellikleri, âdilâne kanunları, hakîmâne gayeleri" hakkında bilgi verir misiniz?
"Hâlıkın âyine-i zîşuuru" ne demektir?
"Melekûtiyet ciheti ise, mutlaka şeffafedir; teşahhusat karışmaz. O cihet vasıtasız Hâlıka müteveccihdir. Terettüp, teselsül yoktur. İlliyet, maluliyet giremez..." İzah eder misiniz?
"Kendi cemâlini izhar ve kemâlâtını ilân ve kıymetli san’atlarını teşhir" etmesi ve "Gizli hünerlerini" göstermesi ne demektir?
"Beşerin her taifesi birer nevi ibadetle fıtrî gibi meşgul olması..." Birçok insan ve taifesi ibadetsiz bir ömür sürüyor; burayı nasıl anlayabiliriz?
"Nev-i beşerin her taifesi birer nevi ibadet ile fıtrî gibi meşgul olurlar." İnsanoğlu için "fıtrî gibi" diğer mahlûkat için "fıtrî" deniliyor; neden?
"Kâinatı istilâ eden dört hakikat-i kudsiye, vahdeti bedahet derecesinde istilzam edip isterler." Başka bir yerde başka bir ilahın nizamı olamaz mı?
"Nefiy dahi iki kısımdır: Birisi: Has bir mevkide ve hususî bir cihette yoktur, der. Bu kısım ise ispat edilebilir." Has bir yere bakan bir nefiy nasıl ispat edilebilir?
"Mânen sıkışmış ve kurumuş akıllarına ve bozulmuş ve mâneviyatta ölmüş olan kalblerine..." İzah eder misiniz; maneviyat ölür mü? Ateistlerde de romantizm, naturalizm vs. oluyor...
"İkinci varta ve çare-i necat: Bu dahi iki meseledir." deniliyor, fakat ikinci mesele görünmüyor. Bilgi verir misiniz?
"Dünyaya ve kâinata ve âhirete ve asırlara bakan îmanî ve kudsî ve âmm ve muhit olan mes'eleleri nefy ve inkâr etmektir. Bu nefiy ise hiçbir cihetle isbat edilmez." İzah eder misiniz?
"Azamet ve kibriya ve nihayetsizlik noktasında, ya gaflete veya mâsiyete veya maddiyata dalmak sebebiyle darlaşan akıllar, azametli meseleleri ihata edemediklerinden,.." İzah eder misiniz?
"Azamet ve kibriya lüzumlu bir perdedir." İzah eder misiniz?
"Azamet gömleğim, Kibriyâ ise kaftanımdır. Bir kimse bunları benden soyup almaya kalkışırsa, ona azab ederim." Hadis-i şerifi Risalelerde nasıl geçiyor, Cenab-ı Allah'tan soyup almak ne demektir?
Kabul-ü adem grubu, inkarlarını neden yaymak istiyor? Üstad, kâfirlerin Allah'a düşman olduklarını söylüyor; sebebi bu mudur?
"Küfrün mahiyeti bir inkârdır, bir cehildir, bir nefiydir. Sureten isbat ve vücudi görülse de manası ademdir, nefiydir." İzah eder misiniz?
"Kendine mahsus yanlış bir tasdik ve bâtıl bir itikat..." Hindu ve Budistlerin neden iman etmediklerini araştırmak caiz mi ve onlara acımak vesvese olabilir mi?
"İman ise ilimdir, vücudîdir, ispattır, hükümdür. Her bir menfî meselesi dahi, bir müspet hakikatın ünvanı ve perdesidir." İzah eder misiniz?
"Hakaik-ı imaniyeyi ilmelyakîn, aynelyakîn, hatta hakkalyakîn sûretinde keşf"i açar mısınız?
"Acaba yerde iken Arş-ı Âzamı temaşa eden, harika bir deha-yı kudsî sahibi olan..." Arş-ı Âzamı temaşaya, hakaik-ı imaniyeyi keşfetmeye misal var mı? Üstad da bu makamda mıdır?
"Hususi olmayan ve has bir yere bakmayan bir nefiy ispat edilmez." cümlesini izah eder misiniz?
"Hususi olmayan ve has bir yere bakmayan bir nefiy ispat edilmez." Buna binaen imanın altı rüknü inkar edilemez, çünkü umum kâinata bakar. Burayı nasıl anlayabiliriz?
"İki adam rüyada lezaizin envaına cami bir bahçede geziyorlar. Biri rüya olduğunu bilir, ehemmiyet vermez. Diğeri ise yakaza bilir, hakiki mütelezziz olur..." İzah eder misiniz?
"İşte, ey ehl-i iman! İhtiraslarınızdan ve husumetkârane tarafgirliklerinizden, kuvvetiniz hiçe iner; az bir kuvvetle ezilebilirsiniz." İzah eder misiniz?
"Evet, şu kâinatın keyfiyatı, onların vücutlarını gösteriyor." Keyfiyat burada hangi manada kullanılmış, izah eder misiniz?
"Hz. Musa (as)'nın şecere-i meşhuresi..." ifadesi ne anlama gelmektedir, hangi ağaçtan bahsediliyor?
"Haşri inkâr eden adam! Ağaçlara bak. Kışta ölmüş kemikler gibi hadsiz ağaçları baharda dirilten..." Ağaçların kışın ölmediğini biliyoruz, buradaki kasıt nedir?
"Hem size yeşil ağaçtan ateş çıkaran bir Zat, çürümüş kemiğe hayat verebilir." İzah eder misiniz, yeşil ağaç hakkında bilgi var mı?
"Demek beş cümleyi bir cümlede icmal edip îcaz ettiği halde vuzuhu ihlal etmemiş, fehmi işkâl etmemiş." İzah eder misiniz?
"Fakat, ne yapayım, makam kaldırmıyor. Başka vakte talik edip o kapıyı şimdi açmıyorum." Makamın kaldırmamasını nasıl anlayabiliriz?